Ngày 19/5, Bộ Tư pháp đăng tải hồ sơ để thẩm định dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam.

Dự thảo lần này, Bộ Xây dựng đã cập nhật các điểm mới quan trọng nhằm xử lý dứt điểm tình trạng đan xen giữa 2 lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa, khắc phục những vướng mắc, bất cập; đề xuất các giải pháp để giải quyết các vấn đề mới, vấn đề phát sinh.

Dự thảo gồm 19 chương, 139 điều. Dự thảo xác lập phạm vi điều chỉnh chung bao trùm cả hàng hải và đường thủy nội địa; làm rõ mối quan hệ giữa luật chuyên ngành với các lĩnh vực có liên quan như logistics, vận tải đa phương thức, tìm kiếm cứu nạn, bảo vệ môi trường và an ninh, an toàn giao thông vận tải thủy.

Theo báo cáo tổng hợp, tiếp thu giải trình, đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng cho rằng dự thảo đã bước đầu tiếp cận xu hướng phát triển logistics hiện đại, tuy nhiên vẫn thiên về quản lý hành chính hạ tầng hơn là phát triển hệ sinh thái logistics.

Do đó, đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng đề nghị bổ sung các nguyên tắc. Bao gồm: phát triển cảng biển theo mô hình trung tâm logistics tích hợp; khuyến khích cảng trung chuyển quốc tế; khuyến khích đầu tư cảng xanh, cảng thông minh; áp dụng cơ chế sandbox đối với công nghệ logistics mới; thừa nhận chứng từ điện tử, vận đơn điện tử, hợp đồng điện tử hàng hải.

Theo đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng, hiện nay, nhiều quốc gia đã chuyển mạnh sang mô hình quản trị hàng hải thông minh (smart maritime governance). Đây là một phương pháp tiếp cận hiện đại, tích hợp công nghệ số, dữ liệu lớn và các giải pháp bền vững để quản lý, vận hành và giám sát các hoạt động biển, cảng biển và chuỗi cung ứng logistics. Nếu bộ luật không tạo hành lang pháp lý cho quản trị số ngành hàng hải thì nguy cơ tụt hậu là rất rõ. Vì vậy, đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung thêm về vấn đề này.

Hội Luật gia Việt Nam cũng cho rằng Việt Nam có vị trí địa chính trị - kinh tế rất quan trọng nhưng chưa hình thành được trung tâm trung chuyển quốc tế mạnh, dự thảo đã thiết kế cơ chế ưu đãi đặc thù, chính sách thu hút hãng tàu lớn...và nếu có thể cần thiết kế quy định ưu đãi đặc thù mạnh hơn nữa.

Theo Bộ Xây dựng, dự thảo đã được rà soát, điều chỉnh đảm bảo tính khoa học, rõ ràng của quy định. Đồng thời, đảm bảo nguyên tắc luật chỉ quy định những vấn đề khung, vấn đề nguyên tắc, các nội dung liên quan đến tổ chức thực hiện chi tiết được giao cho Chính phủ thống nhất thực hiện.

Theo tờ trình dự thảo, lần sửa đổi này bổ sung các nguyên tắc quản lý và phát triển hoạt động hàng hải, đường thủy nội địa theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế.

So với các quy định trước đây vốn được thiết kế riêng cho từng lĩnh vực, dự thảo đã thiết lập các nguyên tắc chung như bảo đảm an toàn, an ninh, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo. Đây là nền tảng định hướng xuyên suốt trong toàn dự thảo.

Một điểm đổi mới quan trọng là việc chuẩn hóa hệ thống giải thích từ ngữ. Dự thảo đã rà soát, kế thừa và tích hợp các khái niệm của hai luật hiện hành; đồng thời bổ sung các khái niệm mới phản ánh sự phát triển của thực tiễn. Việc chuẩn hóa thuật ngữ giúp tạo ngôn ngữ pháp lý thống nhất, hạn chế cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan quản lý và chủ thể hoạt động.