Mới đây, Ban Quản lý các Khu chế xuất và Khu công nghiệp, Công ty Đầu tư Tài chính nhà nước (HFIC) cùng Hiệp hội doanh nghiệp các khu công nghiệp, khu chế xuất của TP.Hồ Chí Minh đã đồng tổ chức hội nghị triển khai chính sách hỗ trợ lãi suất theo Nghị quyết 09/2023/NQ-HĐND và Nghị quyết 523/NQ-HĐND.

Đây là lần đầu tiên kể từ khi hợp nhất ba địa phương TP.Hồ Chí Minh – Bình Dương – Bà Rịa–Vũng Tàu, chương trình được giới thiệu đồng bộ đến toàn bộ cộng đồng doanh nghiệp khu chế xuất, khu công nghiệp trên địa bàn thành phố mở rộng sau sát nhập.

NỀN TẢNG PHÁP LÝ VỮNG CHẮC SAU NHIỀU NĂM GIÁN ĐOẠN

Giới thiệu chính sách này tới các doanh nghiệp, ông Nguyễn Quang Thanh, Phó Tổng giám đốc HFIC, cho biết chương trình cho phép các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh trên địa bàn thành phố được tiếp cận mức vay tối đa 200 tỷ đồng cho mỗi dự án thông qua HFIC. Ngân sách thành phố sẽ thực hiện hỗ trợ từ 50% đến 100% lãi suất tùy theo từng lĩnh vực cụ thể với thời hạn ưu đãi kéo dài tối đa 7 năm. Đặc biệt, ở mức hỗ trợ tối đa 100%, doanh nghiệp thực tế chỉ phải chi trả lãi suất ở mức 1%/năm, thấp hơn đáng kể so với mặt bằng lãi suất thương mại hiện hành.

Chương trình cho vay kích cầu đầu tư được kỳ vọng sẽ tạo ra động lực mới, hỗ trợ doanh nghiệp trong việc đầu tư máy móc thiết bị, đổi mới công nghệ, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số nhằm đáp ứng những yêu cầu khắt khe của thị trường toàn cầu. Ông Thanh xác nhận tại hội nghị rằng lãi suất từ HFIC chắc chắn sẽ thấp hơn lãi suất cho vay từ các ngân hàng thương mại, và đây chính là hình thức hỗ trợ bước đầu cho doanh nghiệp ngay cả khi chưa tính đến phần bù lãi suất từ ngân sách nhà nước.

Nhìn lại lịch sử, chương trình kích cầu đầu tư của TP.Hồ Chí Minh đã có hành trình hơn 10 năm nhưng từng gặp gián đoạn trong giai đoạn 2021–2022. Tuy nhiên, sự ra đời của Nghị quyết 98/QH15 với những cơ chế đặc thù dành riêng cho TP.Hồ Chí Minh đã tạo tiền đề pháp lý để thành phố tái khởi động chương trình. Trên cơ sở đó, HĐND TP.Hồ Chí Minh đã ban hành Nghị quyết 09/2023/NQ-HĐND ngày 19/9/2023 nhằm xác định cụ thể lĩnh vực và đối tượng thụ hưởng. Sau quá trình sắp xếp địa giới hành chính, Nghị quyết 523/NQ-HĐND ban hành ngày 26/12/2025 tiếp tục khẳng định việc áp dụng chính sách này trên địa bàn thành phố mới. Chuỗi văn bản pháp lý liên tục này cho thấy chương trình có nền tảng pháp lý ổn định, khác với giai đoạn trước khi cơ chế đặc thù chưa được Quốc hội thông qua.

Theo quy định hiện hành, có bốn nhóm lĩnh vực trọng tâm nhận được sự hỗ trợ, bao gồm: bốn ngành công nghiệp trọng yếu của thành phố; sản xuất ứng dụng công nghệ cao; chuyển đổi xanh, chuyển đổi số; và các dự án nhà ở xã hội, nhà lưu trú cho công nhân. Mức hỗ trợ 100% áp dụng cho các lĩnh vực y tế, giáo dục và công nghệ cao; mức 50% áp dụng cho logistics và một số lĩnh vực khác.

Bên cạnh đó, Quyết định 631/QĐ-TTg ngày 6/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong giai đoạn 2026-2030 cũng mở ra cơ hội lớn cho các đơn vị tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất quốc gia. Ông Thái Thanh Sơn, Trưởng phòng Doanh nghiệp và Kinh tế tập thể thuộc Sở Tài chính, cho biết nếu được tham gia trong chương trình này thì cũng là lợi thế rất lớn, không chỉ cho doanh nghiệp thành phố mà cũng là cơ hội cho các doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất quốc gia.

Về cơ chế lãi suất cụ thể, đại diện HFIC cho biết đối với các đơn vị sự nghiệp công lập, mức lãi suất cho vay tối đa được xác định bằng lãi suất bình quân của 4 ngành hàng trong 12 tháng (hiện là 5,9%) cộng thêm 2%, tức là mức lãi suất cho vay tối đa là 7,9%. Đối với các tổ chức khác, biên độ cộng thêm tối đa là 3%, tuy nhiên tùy trường hợp cụ thể có thể áp dụng mức 2,9%, 2,8%, hoặc 2,5%.

“Trong trường hợp doanh nghiệp tham gia chương trình và được hỗ trợ 100% lãi suất, thì doanh nghiệp chỉ phải trả tối đa 1%/năm. Còn nếu dự án được đánh giá tốt và HFIC sẽ cho vay ở mức lãi suất cơ sở cộng 2,5%, mà được hỗ trợ toàn bộ phần chênh lệch, thì doanh nghiệp cũng chỉ chịu mức lãi suất không đáng kể”, đại diện HFIC nhấn mạnh.

Vấn đề trình tự thủ tục vốn là mối quan tâm hàng đầu của cộng đồng doanh nghiệp cũng đã được làm rõ tại hội nghị. Ông Chế Văn Trung, Phó Giám đốc Công ty Công ích Quận 2, đại diện cho các khu chế xuất, khu công nghiệp đã đề nghị làm rõ quy trình để hướng dẫn cho các doanh nghiệp thành viên.

Đáp lại, ông Thái Thanh Sơn, Trưởng phòng doanh nghiệp và Kinh tế tập thể nói rõ, quy trình gồm ba bước. Bước một: Doanh nghiệp nộp một bộ hồ sơ duy nhất cho HFIC, gồm hồ sơ dự án đầu tư, báo cáo tài chính và giấy tờ pháp lý liên quan. Bước hai: HFIC chuyển hồ sơ sang Sở liên quan như Sở Công Thương hoặc Sở Tài chính tùy lĩnh vực, để xem xét sự phù hợp với tiêu chí của Nghị quyết. Doanh nghiệp không phải tự mang hồ sơ đến các Sở. Bước ba: Tổ liên ngành họp, xác nhận dự án đạt tiêu chí, Sở đầu mối trình UBND Thành phố ban hành quyết định. Thời gian bước này thông thường khoảng 1–2 tuần.

Khẳng định "Quy trình này không phức tạp," ông Nguyễn Quang Thanh Phó Tổng giám đốc HFIC, cho hay doanh nghiệp đăng ký, cam kết thực hiện đúng các điều kiện của chương trình, thành phố ban hành quyết định. Sau đó doanh nghiệp triển khai dự án bình thường, HFIC giải ngân theo tiến độ. Đến nay, Tổ liên ngành đã xem xét hơn 10 dự án kể từ khi tái khởi động, bao gồm một buổi khảo sát thực tế tại từng đơn vị để xác nhận dự án đầu tư mới, đây là điều kiện bắt buộc để đảm bảo chính sách đến đúng đối tượng.

HAI NHÓM VƯỚNG MẮC CẦN XỬ LÝ

Dù quy trình đã minh bạch hơn, song hội nghị cũng thẳng thắn nhìn nhận hai nhóm vướng mắc cần sớm được xử lý, hoàn thiện.

Nhóm thứ nhất liên quan đến doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài. Chương trình được thiết kế cho doanh nghiệp vốn trong nước, nhưng thực tế cơ cấu cổ đông của nhiều doanh nghiệp khu công nghiệp ngày càng phức tạp, có doanh nghiệp thành lập trong nước nhưng có cổ đông tổ chức nước ngoài (F1), hoặc cổ đông của tổ chức đó lại là pháp nhân nước ngoài (F2).

“Phương án hiện tại chưa thực sự rõ ràng cho nhóm này”, ông Thanh thừa nhận, đồng thời cho biết HFIC đang đề xuất vận dụng Luật Đầu tư với ngưỡng vốn nước ngoài dưới 50% hoặc quy định công ty liên kết với ngưỡng 20%. Dự kiến các nội dung này sẽ được hoàn thiện trong kỳ sửa đổi nghị quyết vào tháng 6 hoặc tháng 7/2026. Doanh nghiệp thuộc nhóm này được khuyến nghị chờ thêm 1–2 tháng để có căn cứ pháp lý rõ ràng.

Nhóm thứ hai liên quan đến tài sản đảm bảo. HFIC chấp nhận đất thuê trả tiền hàng năm, tài sản gắn liền với đất và thiết bị chuyên dùng, nhưng tỷ lệ định giá phản ánh tính thanh khoản của từng loại tài sản: tài sản gắn liền với đất khoảng 50%, thiết bị chuyên dùng khoảng 30%. Tuy nhiên, với doanh nghiệp vừa và nhỏ có tài sản đảm bảo hạn chế, đây là điểm Tổ liên ngành cần cân nhắc kỹ khi lập phương án tài chính.

Đại diện Sở Tài chính cũng lưu ý các doanh nghiệp vừa và nhỏ về năng lực tài chính thực tế trên báo cáo kiểm toán. Những doanh nghiệp có lợi nhuận chỉ ở mức 1-2% hoặc hồ sơ tài chính không phản ánh đúng quy mô hoạt động thực tế sẽ gặp khó khăn khi HFIC thẩm định khả năng trả nợ.

Ngoài ra, các tình huống thực tế như dự án triển khai theo nhiều giai đoạn, điều kiện giải ngân cho doanh nghiệp mới mua đất hay danh mục hỗ trợ cho ngành chế biến nông sản cũng được các cơ quan chức năng giải đáp chi tiết.

Nhận định về Chương trình kích cầu đầu tư thông qua HFIC của TP.Hồ Chí Minh, ông Chế Văn Trung cho rằng đây là công cụ tài chính có giá trị thực chất cho doanh nghiệp khu chế xuất, khu công nghiệp đang có kế hoạch đầu tư mới. Với mức hỗ trợ lãi suất cao, quy trình một đầu mối và thời gian xử lý ngắn, đây là cơ hội tiếp cận vốn với chi phí thấp mà ít chương trình nào trong nước cung cấp được.

Ông Trung cũng kỳ vọng các quy trình thủ tục và điều kiện sẽ ngày càng minh bạch, rõ ràng và thuận lợi hơn nữa để có nhiều doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận được khoản hỗ trợ tài chính ưu đãi này của Thành phố.