Con chip và máy tính đóng góp khoảng một nửa mức tăng của cả xuất khẩu lẫn nhập khẩu của Trung Quốc trong tháng 5. Riêng xuất khẩu con chip tăng 111% lên 36 tỷ USD, tốc độ tăng nhanh nhất kể từ năm 2013...

Theo dữ liệu do Tổng cục Hải quan Trung Quốc vừa công bố, xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 5 tăng hơn 19% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng mạnh nhất trong 3 tháng và cao hơn hầu hết tất cả dự báo trong khảo sát của hãng tin Bloomberg.

Nhập khẩu cũng tăng hơn 27%, giúp Trung Quốc ghi nhận thặng dư thương mại 105,4 tỷ USD - mức cao nhất kể từ tháng 1.

Theo tính toán của Bloomberg, con chip và máy tính đóng góp khoảng một nửa mức tăng của cả xuất khẩu lẫn nhập khẩu. Riêng xuất khẩu con chip tăng 111% lên 36 tỷ USD, tốc độ tăng nhanh nhất kể từ năm 2013.

“Xuất khẩu tăng mạnh cho thấy nhu cầu đối với phần cứng liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) đang tiếp tục hỗ trợ hoạt động thương mại của Trung Quốc. Diễn biến này cũng phản ánh xu hướng doanh nghiệp quốc tế đẩy sớm đơn hàng trong bối cảnh bất ổn địa chính trị”, ông Hao Zhou, nhà kinh tế trưởng tại công ty Guotai Junan International Holdings, nhận định.

Theo ông Hao, hoạt động xuất khẩu mạnh đang phần nào bù đắp cho nhu cầu trong nước còn yếu của Trung Quốc.

Làn sóng xây dựng hạ tầng AI trên toàn cầu đã trở thành một động lực quan trọng của thương mại châu Á trong năm nay. Nhu cầu lớn đối với phần cứng AI giúp khu vực này phần nào giảm bớt tác động từ cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu bắt nguồn từ xung đột ở Trung Đông.

Xu hướng này mang lại nguồn lợi lớn cho nhiều doanh nghiệp, từ hãng điện tử Samsung Electronics của Hàn Quốc đến các nhà cung cấp phần cứng ít được biết đến hơn tại Trung Quốc. Một ví dụ là công ty Zhongji Innolight, nhà sản xuất module quang học - linh kiện quan trọng trong các trung tâm dữ liệu.

Xuất khẩu máy tính và linh kiện của Trung Quốc trong tháng 5 tăng 66% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 47% ghi nhận trong tháng 4 và là tốc độ nhanh nhất kể từ năm 2010. Xuất khẩu công nghệ cao cũng tăng 51%, mức mạnh nhất kể từ năm 2021.

Phần lớn mức tăng này đến từ việc giá con chip tăng mạnh. Cuộc đua xây dựng trung tâm dữ liệu giữa các tập đoàn công nghệ toàn cầu đang khiến nguồn cung con chip trở nên khan hiếm và tình trạng thiếu hụt này được dự báo có thể kéo dài nhiều năm. Nếu tính theo lượng, xuất khẩu con chip của Trung Quốc chỉ tăng 2%.

Một dấu hiệu khác cho thấy cơn sốt AI đang tác động rõ rệt đến kinh tế Trung Quốc là xuất khẩu con chip của Hàn Quốc sang nước này trong tháng 5 tăng hơn 200% so với cùng kỳ năm trước. Trung Quốc vẫn phụ thuộc nhiều vào con chip nhập khẩu, bởi các hạn chế của Mỹ khiến nước này khó tiếp cận nhiều thiết bị cần thiết để sản xuất con chip tiên tiến.

Ngoài phần cứng AI, xuất khẩu ô tô của Trung Quốc cũng tiếp tục tăng, với mức tăng gần 40%. Các hãng xe Trung Quốc đang phải đẩy mạnh bán hàng ra nước ngoài, trong bối cảnh doanh số tại thị trường nội địa tháng 5 giảm 22% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tháng thứ 6 liên tiếp doanh số ô tô tại Trung Quốc giảm ở mức 2 chữ số.

Trong tháng 5, xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ tăng gần 36%, mức mạnh nhất kể từ năm 2021. Diễn biến này nối dài đà phục hồi sau giai đoạn dài giảm 2 chữ số trong cuộc chiến thuế quan của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tuy nhiên, một số nhà phân tích mức tăng này có thể đến cơ sở so sánh thấp của cùng kỳ năm trước, khi Trung Quốc và Mỹ liên tục đáp trả nhau bằng thuế quan, có thời điểm đẩy mức thuế lên hơn 100%.

Trong tháng 5, xuất khẩu của Trung Quốc tăng mạnh sang hầu hết thị trường lớn, ngoại trừ Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ Latinh. Xuất khẩu sang các nước thuộc Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) tăng gần 25%, trong khi xuất khẩu sang châu Phi tăng gần 19%.

Riêng với EU, xuất khẩu của Trung Quốc chỉ tăng chưa đến 8%. Tuy nhiên, Trung Quốc lại giảm nhập khẩu hàng hóa từ EU. Đây là lần đầu tiên trong 3 tháng nhập khẩu của Trung Quốc từ EU đi xuống. Vì vậy, thặng dư thương mại của Trung Quốc với khối này vẫn tăng nhẹ và duy trì trên 30 tỷ USD trong tháng 5.

Mức thặng dư lớn này có thể tiếp tục làm gia tăng sức ép trong quan hệ thương mại giữa Trung Quốc và châu Âu. Các quan chức châu Âu xem xét một số công cụ mới để ứng phó với làn sóng hàng hóa xuất khẩu từ Trung Quốc. Họ cho rằng tình trạng này một phần bắt nguồn từ chính sách trợ cấp doanh nghiệp quy mô lớn của Bắc Kinh.

Tại Trung Quốc, cơn sốt AI đang tạo ra sự phân hóa rõ rệt trong thương mại, sản xuất công nghiệp và lợi nhuận doanh nghiệp. Trong khi xuất khẩu hàng hóa công nghệ cao tăng mạnh, xuất khẩu các mặt hàng truyền thống như quần áo và đồ chơi lại lần lượt giảm 4% và 7% trong tháng 5.

Sự phân hóa này khiến việc điều hành chính sách kinh tế của Trung Quốc trở nên phức tạp hơn. Nhiều lĩnh vực trong nền kinh tế Trung Quốc vẫn chịu sức ép vì nhu cầu tiêu dùng yếu, trong khi các nhà máy sản xuất hàng hóa liên quan đến AI lại hưởng lợi từ làn sóng đầu tư mới.

Theo một số nhà phân tích, xuất khẩu tăng mạnh có thể giúp Trung Quốc có thêm dư địa để chấp nhận đồng nhân dân tệ mạnh lên. Lý do là hàng công nghệ cao thường ít nhạy cảm hơn với biến động tỷ giá so với các mặt hàng cần nhiều lao động để sản xuất.

Trong bối cảnh giá dầu, con chip và kim loại tăng mạnh, giá xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 5 tăng mạnh nhất trong 3 năm. Diễn biến này đánh dấu sự đảo chiều sau nhiều năm giá xuất khẩu gần như liên tục giảm. Tuy nhiên, mức tăng giá vẫn chưa lan rộng sang phần lớn hàng hóa Trung Quốc, cho thấy cạnh tranh gay gắt trong nước vẫn hạn chế khả năng nâng giá bán của các nhà máy.

Dù là nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, Trung Quốc đang mua ít dầu thô hơn từ nước ngoài. Tính theo lượng, nhập khẩu dầu thô của nước này trong 5 tháng đầu năm 2026 giảm 5% so với cùng kỳ năm trước.

“Động lực từ nhu cầu bên ngoài đang tiếp tục là một trong những trụ cột chính của nền kinh tế Trung Quốc. Trong khi đó, nhu cầu trong nước vẫn tiếp tục suy yếu”, ông Lynn Song, nhà kinh tế trưởng phụ trách khu vực Trung Quốc mở rộng tại ngân hàng ING Bank NV, nhận định với hãng tin Bloomberg.