Chính phủ định hướng tập trung vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài cho các dự án hạ tầng chiến lược, có tính lan tỏa, đồng thời siết chặt tiêu chí hiệu quả, an toàn nợ công và đổi mới phương thức huy động...

Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn vừa ký Quyết định số 441/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch thực hiện Định hướng thu hút, quản lý và sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài giai đoạn 2026 - 2030 (Kế hoạch).

Theo Kế hoạch, việc huy động và phân bổ nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài sẽ được thực hiện với quy mô và cơ cấu phù hợp nhằm đáp ứng nhu cầu vốn đầu tư phát triển của quốc gia, ngành và địa phương trong giai đoạn 2026-2030.

Nguồn vốn này dự kiến được bố trí để đáp ứng nhu cầu giải ngân của các dự án đã có danh mục cụ thể, bao gồm các dự án chuyển tiếp từ giai đoạn 2021-2025, các dự án mới đang trong quá trình chuẩn bị dự kiến hoàn thành thủ tục và có nhu cầu giải ngân một phần trong giai đoạn 2026-2030.

Đồng thời, vốn ODA và vay ưu đãi cũng được xem xét bố trí cho các dự án hạ tầng lớn, dự án trọng điểm quốc gia chưa xác định rõ phương thức đầu tư và nguồn vốn, cũng như các mục tiêu, chương trình, dự án đầu tư công khác theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.

Kế hoạch nhấn mạnh yêu cầu phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo, tăng cường hợp tác với các đối tác phát triển trên cơ sở tin cậy, tôn trọng lẫn nhau nhằm huy động hiệu quả viện trợ không hoàn lại và các khoản vay có điều kiện ưu đãi cao.

Việc lựa chọn nguồn vốn vay ưu đãi nước ngoài phải phù hợp với điều kiện cụ thể, đồng thời định hướng nguồn vốn vào các lĩnh vực, địa bàn và chương trình, dự án ưu tiên của Việt Nam, hướng tới hài hòa hóa quy trình, thủ tục giữa các bên.

Quá trình chuẩn bị, phê duyệt, đàm phán, ký kết và triển khai các chương trình, dự án sử dụng vốn ODA và vay ưu đãi được yêu cầu thực hiện trong khuôn khổ các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đầu tư công trung hạn, tài chính 5 năm quốc gia và kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2026-2030.

Việc sử dụng vốn phải gắn chặt với các mục tiêu phát triển như tăng trưởng kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số, bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển giáo dục, y tế và tăng cường sự tham gia của khu vực tư nhân.

Đối với vốn vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài, kế hoạch xác định chỉ sử dụng cho chi đầu tư phát triển, trên cơ sở danh mục mục tiêu, chương trình, dự án cụ thể. Việc huy động và triển khai phải dựa trên phân tích, đánh giá thận trọng về điều kiện vay, tính khả thi, hiệu quả, cân đối giữa các vùng, lĩnh vực và bảo đảm các chỉ tiêu an toàn nợ công, khả năng trả nợ, phù hợp với kế hoạch đầu tư công và tài chính quốc gia.

Định hướng ưu tiên cao nhất là bố trí vốn cho các dự án hạ tầng trọng điểm có tính lan tỏa, tạo đột phá và chuyển đổi trạng thái phát triển ở cấp quốc gia, vùng và địa phương; đồng thời phục vụ các mục tiêu về hạ tầng kinh tế - xã hội, môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.

Kế hoạch cũng xác định vốn vay ưu đãi nước ngoài có vai trò bổ sung cho các nguồn vốn đầu tư phát triển khác, chỉ sử dụng sau khi đã huy động tối đa các nguồn lực trong nước và các nguồn vốn có điều kiện thuận lợi hơn, đồng thời tập trung vào các lĩnh vực khó thu hút đầu tư tư nhân.

Bên cạnh hình thức vay truyền thống, kế hoạch định hướng sử dụng linh hoạt các sản phẩm tài chính như vay hòa ngân sách, giải ngân dựa trên kết quả, tiếp cận nhiều giai đoạn, đồng thời phối hợp với việc phát hành các công cụ vay nợ trên thị trường tài chính quốc tế để đáp ứng nhu cầu đầu tư.

Để nâng cao hiệu quả quản lý, kế hoạch yêu cầu giải quyết căn bản các khó khăn, vướng mắc trong quá trình chuẩn bị, phê duyệt và triển khai dự án; đồng thời thúc đẩy hiện đại hóa, số hóa công tác quản lý vốn ODA và vay ưu đãi theo tiêu chuẩn quốc tế nhằm tăng cường minh bạch, trách nhiệm giải trình và giám sát xã hội.

Kế hoạch đề ra 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, gồm hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách; tăng cường đàm phán với nhà tài trợ; cải thiện tiến độ, hiệu quả và chất lượng dự án; đổi mới phương thức huy động và quản lý rủi ro; đồng thời hỗ trợ tiếp thu, phổ biến công nghệ, kỹ thuật cao thông qua các chương trình, dự án sử dụng vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài.