Hướng tới kỷ niệm 51 năm thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026), TP.Hồ Chí Minh đang khẩn trương chuẩn bị cho việc khởi công, động thổ và khởi động hàng loạt dự án cảng biển quy mô lớn.

Sở Xây dựng TP.Hồ Chí Minh vừa có báo cáo UBND Thành phố về tình hình triển khai các dự án cảng biển chuẩn bị khởi công, động thổ dịp 30/4 sắp tới. Đây là những dự án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển hệ thống cảng biển, logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực phía Nam.

Ba dự án trọng điểm được đề cập gồm: Cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ (giai đoạn 1), Cảng Cái Mép Gemadept - Terminal Link (giai đoạn 2) và Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Mỗi dự án có quy mô đầu tư hàng ngàn đến hàng trăm ngàn tỷ đồng, đóng vai trò then chốt trong việc hình thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế tại khu vực.

Trong đó, dự án Cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ (giai đoạn 1) được đánh giá là một trong những dự án có quy mô lớn với tổng diện tích hơn 351 ha, tổng vốn đầu tư toàn dự án khoảng 50.200 tỷ đồng. Riêng giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư gần 14.867 tỷ đồng, với công suất dự kiến đạt 2 triệu TEUs/năm. Dự án được thiết kế để tiếp nhận tàu container có tải trọng lên tới 250.000 DWT, tương đương 24.000 TEUs, thuộc nhóm tàu lớn nhất hiện nay.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở Xây dựng, dự án này hiện vẫn chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý cần thiết để chính thức khởi công. Các thủ tục liên quan đến đất đai, môi trường, thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi và thỏa thuận kỹ thuật cảng biển vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Vì vậy, phương án khả thi nhất trong dịp 30/4/2026 là triển khai các hạng mục chuẩn bị mặt bằng hoặc công trình phụ trợ, thay vì khởi công toàn bộ dự án như kế hoạch ban đầu.

Trái với Cái Mép Hạ, dự án Cảng Cái Mép Gemadept - Terminal Link (giai đoạn 2) lại có tiến độ thuận lợi hơn. Dự án này có tổng mức đầu tư khoảng 8.361,6 tỷ đồng cho giai đoạn 2, với việc mở rộng thêm hệ thống cầu cảng, nâng cao năng lực tiếp nhận tàu container cỡ lớn.

Dự án đã hoàn tất nhiều thủ tục quan trọng như cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và được cơ quan chức năng thỏa thuận các thông số kỹ thuật chi tiết. Trên cơ sở đó, Sở Xây dựng đã thống nhất với đề xuất của chủ đầu tư về việc tổ chức lễ động thổ dự án vào ngày 17/4/2026. Đây được xem là điểm nhấn quan trọng, mở đầu cho chuỗi sự kiện hạ tầng chào mừng dịp lễ lớn của đất nước.

Trong khi đó, dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ - một siêu dự án với tổng vốn đầu tư gần 129.000 tỷ đồng (tương đương khoảng 5 tỷ USD) - đang ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Dự án có quy mô khoảng 571 ha, công suất thiết kế lên đến 21 triệu TEUs/năm, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế của khu vực Đông Nam Á.

Dù đã được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương từ đầu năm 2025, đến nay dự án vẫn đang trong quá trình thẩm định hồ sơ lựa chọn nhà đầu tư. Vì vậy, sự kiện dự kiến diễn ra vào ngày 30/4/2026 chỉ dừng lại ở mức “lễ khởi động và công bố đối tác chiến lược”, với điều kiện liên danh nhà đầu tư được cơ quan có thẩm quyền chính thức chấp thuận.

Theo Sở Xây dựng, việc đồng loạt triển khai các dự án cảng biển trong dịp 30/4 không chỉ mang ý nghĩa chính trị xã hội mà còn thể hiện quyết tâm của TP.Hồ Chí Minh trong việc phát triển hạ tầng logistics hiện đại, đồng bộ. Tuy nhiên, cơ quan này cũng nhấn mạnh yêu cầu tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật về xây dựng, đất đai và môi trường, nhằm bảo đảm tính khả thi và bền vững của các dự án.

Để đẩy nhanh tiến độ, Sở Xây dựng kiến nghị UBND TP.Hồ Chí Minh chỉ đạo các sở, ngành liên quan phối hợp hỗ trợ nhà đầu tư hoàn thiện thủ tục pháp lý, đặc biệt là các vấn đề về chuyển đổi mục đích sử dụng đất, đánh giá tác động môi trường và quy hoạch. Đồng thời, các cơ quan chuyên môn cũng cần chủ động tham mưu, tháo gỡ vướng mắc nhằm bảo đảm tiến độ các sự kiện khởi công, động thổ theo kế hoạch.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các trung tâm logistics trong khu vực, việc phát triển hệ thống cảng biển quy mô lớn, hiện đại được xem là “chìa khóa” để TP.Hồ Chí Minh giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế.

Nếu được triển khai đúng tiến độ, các dự án này sẽ góp phần quan trọng trong việc nâng cao năng lực thông quan, giảm chi phí logistics và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững cho thành phố cũng như vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.