Tài sản số có thể thành “kênh dẫn ngoại tệ” mới cho Việt Nam?

Trong vòng chưa đầy hai thập kỷ, thế giới tài chính đã chứng kiến những thay đổi mang tính cách mạng. Nếu như những năm 2000, PayPal từng được xem là biểu tượng thanh toán trực tuyến, mở ra kỷ nguyên giao dịch xuyên biên giới nhanh chóng và thuận tiện, thì nay, stablecoin như USDT, USDC hay PYUSD có thể đang định hình một trật tự mới. 

Sự trỗi dậy của các đồng tiền số gắn với giá trị của tiền pháp định không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà còn phản ánh sự thay đổi tư duy toàn cầu: từ coi tiền mã hóa là mối đe dọa, nay nhiều quốc gia và tổ chức tài chính lớn đã xem chúng như công cụ hữu ích để giảm chi phí, mở rộng dịch vụ và gia tăng sức cạnh tranh.

STABLECOIN: TỪ “ĐỐI THỦ” ĐẾN “ĐỐI TÁC” CỦA TÀI CHÍNH TRUYỀN THỐNG

Tại Hội thảo “Thanh toán xuyên biên giới: Xu hướng toàn cầu và giải pháp cho Việt Nam” mới đây, ông Trần Huyền Dinh, Giám đốc dự án BasalPal, Công ty cổ phần Alpha True Solutions, Chủ nhiệm Ủy ban ứng dụng Fintech, Hiệp hội Blockchain và tài sản số Việt Nam, cho biết vào thời điểm blockchain và tiền mã hóa mới xuất hiện, phần lớn các ngân hàng và định chế tài chính đã coi blockchain và stablecoin là “đối thủ”, thậm chí là mối nguy tiềm ẩn với hệ thống tiền tệ truyền thống. 

“Nhưng tư duy này đã thay đổi”, ông Trần Huyền Dinh nói. Stablecoin không còn bị nhìn nhận như một sản phẩm bên lề, mà đang dần được các tổ chức tài chính, ngân hàng xem xét, ứng dụng, thậm chí có thể trở thành một phần quan trọng trong chiến lược chuyển đổi số của các đơn vị này. Báo cáo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) năm 2025 ghi nhận 80% ngân hàng trung ương trên thế giới đang nghiên cứu hoặc thử nghiệm tiền tệ kỹ thuật số (CBDC).

Ông đã đưa ra những ví dụ điển hình về việc các tổ chức tài chính lớn ứng dụng blockchain và tiền số. Đơn cử như Visa đã triển khai thanh toán bằng USDC, thử nghiệm chuyển tiền xuyên biên giới trên nhiều nền tảng blockchain lớn như Ethereum, Solana và Avalanche. Mastercard cũng đi theo hướng tương tự, mở rộng hợp tác với các công ty stablecoin. PayPal, thay vì đứng ngoài cuộc chơi, đã phát hành đồng PYUSD nhằm giữ vững vị thế trong kỷ nguyên thanh toán mới.

Trong khi đó, Stripe, nền tảng xử lý thanh toán khổng lồ, tích hợp stablecoin để phục vụ doanh nghiệp và người dùng. Đặc biệt, Circle, công ty phát hành USDC, đẩy mạnh ứng dụng trong mảng kiều hối, hứa hẹn thay đổi cách người lao động toàn cầu gửi tiền về quê hương.

“Những động thái này cho thấy một thực tế, stablecoin không còn là đối thủ của tài chính truyền thống. Ngược lại, chúng đang trở thành đối tác chiến lược, giúp các định chế tài chính tiết kiệm chi phí, tăng tốc độ giao dịch và tiếp cận nhóm khách hàng toàn cầu mới”, chuyên gia cho biết.

NHIỀU QUỐC GIA ĐI ĐẦU ĐÃ NHANH CHÓNG TẠO HÀNH LANG PHÁP LÝ CHO STABLECOIN

Hiện nay, Mỹ đang theo đuổi luật stablecoin (như GENIUS Act), quy định rằng mỗi đồng stablecoin phát hành đều phải có tài sản bảo chứng tương ứng, chẳng hạn USD hoặc trái phiếu kho bạc ngắn hạn. Châu Âu áp dụng khung MiCA, điều chỉnh giao dịch tài sản số trên toàn EU, đồng thời nới lỏng một số quy định để khuyến khích đổi mới. 

Singapore đi tiên phong với chính sách thân thiện, nhanh chóng trở thành trung tâm fintech của khu vực. Cụ thể, Monetary Authority of Singapore (MAS) đã cập nhật khung quy định stablecoin từ năm 2023 và tinh chỉnh vào 2025, khuyến khích đổi mới qua các chương trình như FinTech Regulatory Sandbox. 

Tháng 8/2025 vừa qua, Hồng Kông (Trung Quốc) cũng đã ban hành Stablecoin Ordinance, yêu cầu giấy phép phát hành stablecoin, đồng thời công nhận đây là một công cụ tài chính chính thống.

Đông Nam Á dù chậm chân hơn cũng đã có những động thái, quy định pháp lý kịp thời. Thái Lan đã cho phép du khách chi tiêu bằng USDT tại các điểm du lịch lớn, nhưng chủ yếu trong phạm vi thử nghiệm. Malaysia có Touch ’n Go, một hệ sinh thái ví điện tử nội địa, song hạn chế trong giao dịch quốc tế và chi phí kiều hối vẫn cao tới 15%. Philippines có GCash và GRBank, phần lớn phục vụ thị trường nội địa, chưa khai thác được hết tiềm năng kiều hối.

BA “CỖ MÁY” THU HÚT NGOẠI TỆ BẰNG TÀI SẢN SỐ CỦA VIỆT NAM

Trở lại với Việt Nam, ông Trần Huyền Dinh cho rằng Việt Nam đang sở hữu những điều kiện thuận lợi để có thể thu hút ngoại tệ bằng tài sản số, thúc đẩy Việt Nam bứt phá trong nền kinh tế số toàn cầu.

Thứ nhất là kiều hối. Việt Nam luôn nằm trong top 10 quốc gia nhận kiều hối nhiều nhất thế giới, với dòng tiền 16–18 tỷ USD/năm, tương đương 4% GDP. Thế nhưng, không ít kiều bào phải chấp nhận chi phí chuyển tiền cao và thời gian xử lý chậm. Với stablecoin, câu chuyện này có thể thay đổi hoàn toàn: giao dịch diễn ra tức thì, chi phí gần như bằng 0, minh bạch và an toàn. 

“Nếu chỉ cần một phần kiều hối chuyển sang qua kênh stablecoin, Việt Nam đã có thể tiết kiệm hàng trăm triệu USD phí trung gian mỗi năm – số tiền đủ để tái đầu tư vào hạ tầng và dịch vụ tài chính số”, Chủ nhiệm ủy ban ứng dụng Fintech nói. Với hàng triệu lao động xuất khẩu đang làm việc tại Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu, việc áp dụng stablecoin cho kiều hối có thể giúp gia tăng đáng kể lượng ngoại tệ về nước.

Thứ hai là du lịch. Ngành “công nghiệp không khói” Việt Nam đang trên đà bùng nổ, dự kiến đạt 25 triệu khách quốc tế vào năm 2025. Thế nhưng, hạ tầng thanh toán hiện tại vẫn phụ thuộc quá nhiều vào Visa và Mastercard. Nếu du khách có thể thanh toán trực tiếp bằng USDT hay USDC thay vì phụ thuộc vào Visa hay Mastercard, trải nghiệm sẽ thuận tiện hơn rất nhiều. Điều này không chỉ giúp tăng chi tiêu du lịch mà còn giúp giữ lại giá trị trong nước, thay vì bị chia sẻ một phần lớn cho các tổ chức trung gian quốc tế.

Các giao dịch của du khách qua thẻ quốc tế không chỉ mất phí cao mà còn chậm trễ, làm giảm trải nghiệm. Hiện nay, Thái Lan đã thử nghiệm cho phép chi tiêu bằng USDT tại các khu du lịch nổi tiếng. 

Thứ ba là cộng đồng freelancer và các studio game. Cộng đồng freelancer và các studio game Việt Nam đang trở thành “lực lượng quan trọng trong dòng ngoại tệ kỹ thuật số”. 

Với khả năng cung cấp các dịch vụ toàn cầu, từ lập trình, thiết kế, dịch thuật đến phát triển game, các freelancer thường gặp khó khăn khi nhận thanh toán qua thẻ quốc tế do chi phí cao và thời gian chậm. Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ freelancer sở hữu crypto cao nhất thế giới, sử dụng tài sản số để nhận thu nhập từ nước ngoài. Con số này cho thấy sự sẵn sàng và năng lực thích ứng mạnh mẽ của lao động số Việt Nam.

Bên cạnh đó, các studio game – lĩnh vực mà Việt Nam có thế mạnh vượt trội – cũng tận dụng xu hướng này. Nhiều công ty game Việt đã chuyển sang nhận thanh toán bằng stablecoin thay vì qua thẻ quốc tế, tránh được phí cao và rút ngắn thời gian dòng tiền về. 

Theo ông Trần Huyền Dinh, trong bối cảnh ngành công nghiệp game toàn cầu trị giá hàng trăm tỷ USD, việc khai thác stablecoin không chỉ là giải pháp tiết kiệm, mà còn là lợi thế chiến lược để các studio Việt mở rộng ra thị trường quốc tế.

Việt Nam cũng là thị trường có số lượng người sở hữu tiền số cao trên thế giới, với khoảng 17 triệu người Việt sở hữu tài sản số. Đây không còn là hiện tượng nhỏ lẻ, mà đã trở thành một nguồn lực tài chính đáng kể, tác động trực tiếp đến nền kinh tế số quốc gia.

Chia sẻ từ kinh nghiệm quản lý ngoại hối hơn 20 năm, ông Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc điều hành kiêm đồng sáng lập, Cộng đồng Cố vấn tài chính Việt Nam (VWA), Tổng Giám đốc AFA Capital, cho rằng việc đa dạng hoá các kênh thanh toán mà cụ thể là stablecoin có thể sẽ mở ra những cơ hội mới, đặc biệt là nâng cao khả năng minh bạch thị trường thanh toán. 

Tuy nhiên, ông Tuấn cũng nhấn mạnh việc ứng dụng các kênh thanh toán mới cần đặc biệt quan tâm đến vấn đề lưu ký và tài sản lưu ký nhằm đảm bảo tính ổn định của thị trường. Các chuyên gia lưu ý rằng liên quan đến câu chuyện thanh toán, thu hút ngoại tệ bằng tiền số, bài toán quản trị rủi ro, bảo đảm an toàn hệ thống, đáp ứng chuẩn mực toàn cầu vẫn là thách thức lớn. 

GS. TS. Phan Trung Lý, nguyên Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật Quốc hội, nhận định thị trường tài sản số có vai trò đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành vẫn còn hạn chế. Một là chưa có định khung pháp lý đầy đủ về tài sản số và blockchain. Hai là thiếu khung pháp lý cho các hoạt động phát hành, giao dịch, lưu ký, định giá tài sản số. Ba là còn tồn tại nguy cơ rủi ro pháp lý trong bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư, chống rửa tiền, bảo mạt dữ liệu. Bốn là pháp luật hiện hành mới dừng ở mức nguyên tắc, thiếu các thiết chế quản lý chuyên trách.

Ông Trần Huyền Dinh cũng đưa ra một số giải pháp như thúc đẩy triển khai ứng dụng tài sản số có thể bắt đầu từ các giao dịch nhỏ như du lịch, kiều hối, thương mại điện tử; tiếp tục mở rộng sandbox để thử nghiệm mô hình mới, như chuyển đổi tài sản số sang pháp định, hoặc mở rộng sandbox cho tokenization (số hóa tài sản) và các mô hình khác; xây dựng tiêu chuẩn về tài sản số phù hợp thị trường Việt Nam; tăng cường kết nối, hợp tác quốc tế với các đối tác toàn cầu, các sàn giao dịch nổi tiếng, để hoàn thiện khung pháp lý phù hợp, phối hợp chống rửa tiền theo tiêu chuẩn quốc tế, “điều chỉnh phù hợp thị trường Việt Nam”.