Căng thẳng tại khu vực Trung Đông đang trở thành phép thử đối với dòng chảy thương mại toàn cầu khi làm tăng chi phí vận tải biển và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh này, việc kịp thời ban hành các chính sách từ cơ quan quản lý cùng sự sẻ chia rủi ro của cộng đồng doanh nghiệp vận tải là giải pháp để giảm tác động đối với hàng hóa xuất nhập khẩu Việt Nam...

Ngành hàng hải đang đối mặt với những thách thức lớn khi căng thẳng tại Trung Đông làm tăng chi phí vận tải biển và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Tình hình này đòi hỏi sự can thiệp kịp thời từ cơ quan quản lý và sự hợp tác của cộng đồng doanh nghiệp vận tải để giảm thiểu tác động đến hàng hóa xuất nhập khẩu của Việt Nam.

Trong những tháng đầu năm 2026, các biến động địa chính trị tại Biển Đỏ và eo biển Hormuz đã làm gián đoạn các tuyến hàng hải quan trọng, đẩy giá nhiên liệu lên cao và đe dọa tính liền mạch của hoạt động giao thương quốc tế. Trước khi xung đột nổ ra, giá nhiên liệu duy trì ổn định với dầu FO ở mức 550 USD/tấn và DO ở mức 750 USD/tấn. Tuy nhiên, giá nhiên liệu đã tăng vọt, hiện neo ở mức 1.100 USD/tấn đối với FO và chạm ngưỡng 2.000 USD/tấn đối với DO, tương đương biên độ tăng 100% đến 120%.

Chi phí nhiên liệu chiếm 30% đến 40% tổng chi phí vận tải, áp lực này lập tức dội lên giá cước vận chuyển thực tế. Giá vận tải container đã tăng từ 17% đến 25%, trong khi cước tàu hàng rời tăng mạnh từ 30% đến 45% tùy thuộc vào tuyến và nhu cầu chuyên biệt của đơn hàng.

Nhiều hãng tàu lớn buộc phải chuyển hướng các dịch vụ đi qua Trung Đông sang lộ trình vòng qua Mũi Hảo Vọng, kéo dài hành trình thêm 10 đến 14 ngày, làm tăng lượng tiêu hao nhiên liệu từ 30% đến 40% mỗi chuyến và đẩy chi phí khai thác dự kiến tăng thêm 20% đến 30%. Hệ lụy là sự sụt giảm nghiêm trọng hiệu suất quay vòng tàu, gây thiếu hụt vỏ container cục bộ và làm đình trệ chu kỳ giao nhận hàng hóa.

Một loạt phụ phí mới được áp dụng, như Maersk áp dụng phụ phí nhiên liệu khẩn cấp ở mức 1.800 USD/TEU đối với hàng khô và lên tới 3.800 USD/TEU cho hàng lạnh cùng hàng nguy hiểm. MSC thu thêm từ 122 USD/TEU đến 184 USD/TEU; CMA CGM thông báo thu phụ phí nhiên liệu từ 150 USD/TEU đến 180 USD/TEU, đồng thời kích hoạt khoản phụ phí tắc nghẽn cảng chạm mức 600 USD/container.

Tại Việt Nam, ảnh hưởng của tình hình thế giới đã phản ánh rõ nét qua số liệu khai thác tại các cảng biển trọng điểm. Tại khu vực Hải Phòng, sản lượng hàng lỏng thông qua cảng trong tháng 3/2026 ghi nhận sự sụt giảm do nguồn cung bị gián đoạn và giá hàng hóa tăng mạnh. Một số hãng tàu đã thông báo tạm dừng nhận đơn hàng đến khu vực Trung Đông hoặc áp dụng các chính sách phụ thu mới để bù đắp chi phí vận hành tăng thêm.

Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đã khẩn trương kích hoạt cơ chế chấn chỉnh hoạt động vận tải, yêu cầu các chủ tàu, doanh nghiệp logistics không lợi dụng tình hình để nâng giá cước hoặc áp đặt phụ thu trái quy định.

Các cảng biển, đơn vị cung ứng nhiên liệu và hoa tiêu được khuyến nghị tối ưu hóa năng lực điều phối, rút ngắn thời gian neo đậu và tiết giảm chi phí vận hành. Hệ thống Cảng vụ hàng hải cũng được giao trọng trách giám sát chặt chẽ việc niêm yết giá dịch vụ, kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi trục lợi gây tổn hại đến chuỗi cung ứng...

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 14-2026 phát hành ngày 06/04/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây: 

Link:  https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-14-2026.html