Ngày 2/4/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Công văn số 3154/BNNMT-MT gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, yêu cầu tăng cường rà soát, kiểm tra và giám sát các hệ thống quan trắc tự động, liên tục đối với nước thải và khí thải trên địa bàn.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua, một số phương tiện thông tin đại chúng đã phản ánh tình trạng can thiệp, làm sai lệch số liệu tại các hệ thống quan trắc tự động của một số doanh nghiệp.

Trước thực trạng này, nhằm kịp thời chấn chỉnh và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường, Bộ đề nghị UBND các địa phương chỉ đạo các Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan khẩn trương triển khai nhiều biện pháp kiểm tra cụ thể.

Trước hết, các cơ sở phải thực hiện kiểm tra hệ thống bằng chất chuẩn còn hạn sử dụng, được liên kết chuẩn theo quy định về đo lường; đồng thời đánh giá độ chính xác của hệ thống quan trắc tự động, liên tục. Mọi sai số phát sinh phải được ghi nhận đầy đủ và xử lý theo quy định hiện hành.

Bên cạnh đó, các địa phương cần tăng cường kiểm soát chất lượng và đánh giá độ chính xác tương đối của hệ thống. Trên cơ sở nguồn lực thực tế, lựa chọn một số cơ sở có quy mô lớn, nguy cơ ô nhiễm cao để tiến hành quan trắc đối chứng, phối hợp với các tổ chức độc lập đủ năng lực để đánh giá. Trường hợp phát hiện sai lệch vượt ngưỡng cho phép, dữ liệu sẽ tạm dừng công nhận, đồng thời yêu cầu hiệu chỉnh toàn bộ hệ thống và cập nhật đầy đủ các hệ số chuyển đổi phục vụ quản lý.

Công văn cũng nhấn mạnh việc kiểm tra nhật ký vận hành và nhật ký thiết bị nhằm phát hiện các thay đổi bất thường. Qua đó, làm rõ ranh giới giữa việc hiệu chỉnh kỹ thuật hợp lệ và hành vi cố tình can thiệp nhằm làm sai lệch dữ liệu.

Đối với hệ thống thu nhận và truyền dữ liệu, các Sở Nông nghiệp và Môi trường phải trực tiếp quản lý tài khoản quản trị cao nhất của thiết bị theo đúng quy định, bảo đảm kiểm soát chặt chẽ quyền truy cập và bảo mật hệ thống.

Ngoài ra, yêu cầu tăng cường các biện pháp đảm bảo an ninh cho hệ thống quan trắc cũng được đặt ra. Cụ thể, cần kiểm tra việc niêm phong các cổng kết nối thiết bị; rà soát hệ thống camera tại nhà trạm, bảo đảm có camera giám sát bên trong khu vực đặt bộ điều khiển. Dữ liệu camera phải được lưu trữ tối thiểu 3 tháng và truyền về cơ quan quản lý để phục vụ đối chiếu khi cần thiết.

Công tác kiểm tra thực địa cũng được chú trọng, đặc biệt là đối với các đường ống thải và hệ thống dẫn mẫu. Cơ quan chức năng sẽ trực tiếp kiểm tra nhằm phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi như pha loãng mẫu, can thiệp dòng thải, lắp đặt hệ thống bypass hoặc đường ống ngầm trái quy định.

Trong những trường hợp cần thiết, các địa phương có thể phối hợp với đơn vị có chức năng kiểm định, hiệu chuẩn để kiểm tra chuyên sâu các cảm biến và thiết bị phân tích, nhằm ngăn chặn việc can thiệp kỹ thuật hoặc gian lận như bơm khí trơ vào buồng phân tích để làm sai lệch kết quả đo.

Đặc biệt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu xử lý nghiêm các hành vi cố ý gian lận, làm sai lệch dữ liệu. Trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, cần chuyển hồ sơ sang cơ quan công an để xử lý theo quy định. Bộ đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo triển khai quyết liệt các nội dung nêu trên, đồng thời tổng hợp và báo cáo kết quả thực hiện về Bộ theo quy định.