Trong làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng công nghệ cao, Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm logistics chiến lược tại khu vực. Tuy nhiên, thách thức về chi phí vận hành chuỗi logistics vẫn là “nút thắt” cần tháo gỡ...

Chia sẻ với Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy, ông Masamichi Ujiie, Chủ tịch FedEx khu vực Bắc và Nam Thái Bình Dương cho biết vấn đề quan trọng với Việt Nam lúc này là xây dựng  hệ sinh thái logisitcs xuyên biên giới thông minh, liền mạch, hiệu quả và tiết kiệm cho doanh nghiệp.

Là một trong những nền kinh tế có độ mở lớn trong khu vực, ông nhận định như thế nào về cơ hội của ngành logistics Việt Nam? Theo đó, FedEx định vị vai trò của thị trường Việt Nam như thế nào trong tổng thể mạng lưới logistics tại khu vực?

Việt Nam đang ngày càng nổi lên như một trung tâm logistics mang tính chiến lược tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, được hỗ trợ bởi đà tăng trưởng thương mại mạnh mẽ, mức độ hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu và vai trò ngày càng lớn trong các ngành sản xuất giá trị cao. Khi nền kinh tế chuyển dịch sang các lĩnh vực như điện tử, bán dẫn và sản xuất công nghệ cao, logistics trở thành một yếu tố tạo lợi thế cạnh tranh. Các ngành này đòi hỏi chuỗi cung ứng không chỉ nhanh mà còn phải có độ chính xác cao, khả năng thích ứng tốt và ngày càng dựa trên dữ liệu.

Đồng thời, chuỗi cung ứng toàn cầu đang thay đổi khi nhiều doanh nghiệp mở rộng hoạt động tại Đông Nam Á – đặc biệt là Việt Nam – nhằm đa dạng hóa sản xuất và tăng cường khả năng chống chịu trong khu vực. Điều này càng củng cố vai trò của Việt Nam như một mắt xích quan trọng trong thương mại khu vực và toàn cầu.

Đối với FedEx, Việt Nam giữ vai trò chiến lược trong mạng lưới châu Á – Thái Bình Dương. Tăng trưởng thương mại nhanh tạo ra nhiều cơ hội, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về hiệu quả vận hành tại các cửa ngõ logistics, độ tin cậy và tính minh bạch. Doanh nghiệp hiện nay kỳ vọng thời gian vận chuyển nhanh hơn, tính dự đoán cao hơn và khả năng triển khai đầu-cuối xuyên suốt.

Vì vậy, trọng tâm của chúng tôi là tăng cường cách thức hàng hóa được vận chuyển xuyên suốt hành trình logistics – từ khâu lấy hàng, thông quan, vận chuyển quốc tế đến giao hàng chặng cuối. Điều này được thực hiện thông qua các khoản đầu tư trọng điểm vào mạng lưới, tăng cường tích hợp vận hành, và các quan hệ đối tác chiến lược nhằm nâng cao năng lực triển khai tại địa phương.

Một yếu tố cốt lõi trong cách tiếp cận của FedEx là xây dựng một mạng lưới thông minh và kết nối toàn diện hơn, giúp cải thiện tốc độ, khả năng dự đoán và độ tin cậy cho khách hàng. Thông qua đầu tư trọng điểm vào mạng lưới, năng lực số hóa và tối ưu hóa kết nối vận tải hàng không và mặt đất, chúng tôi đang giúp nâng cao vị thế cạnh tranh của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng hoạt động quốc tế.

Kết quả là một hệ sinh thái logistics kết nối tốt hơn, có khả năng chống chịu cao hơn, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Với việc định vị như vậy, cơ cấu dịch vụ của doanh nghiệp tại Việt Nam sẽ như thế nào, đặc biệt trong bối cảnh thương mại điện tử Việt Nam đang tăng trưởng với tốc độ mạnh mẽ và hàng hoá thương mại điện tử ngày càng được đẩy mạnh vào Việt Nam?

Sự tăng trưởng nhanh của thương mại điện tử (TMĐT) tại Việt Nam đang làm thay đổi căn bản cách thức thiết kế và cung cấp dịch vụ logistics. Khảo sát gần nhất của FedEx thực hiện vào tháng 9/2025 với các doanh nghiệp và người tiêu dùng Việt Nam cho thấy TMĐT đang trở thành một phần ngày càng quan trọng trong tăng trưởng kinh tế. Hiện nay, 71% doanh nghiệp Việt Nam cho biết kênh trực tuyến đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động kinh doanh của họ, cao hơn đáng kể so với mức trung bình 52% của khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Ở phía người tiêu dùng, 74% cho biết sẽ mua sắm trực tuyến nhiều hơn so với năm trước, cho thấy thương mại số đang ngày càng ăn sâu vào nền kinh tế Việt Nam.

Đối với FedEx, điều này phản ánh một sự chuyển dịch quan trọng. TMĐT không còn chỉ là một kênh bán lẻ, mà đã trở thành động lực tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME). Nhiều SME đang mở rộng từ mô hình B2B truyền thống sang B2B2C, tận dụng nền tảng số để tiếp cận trực tiếp khách hàng tại các thị trường như châu Âu, Mỹ và các khu vực tăng trưởng cao khác.

Để hỗ trợ xu hướng này, FedEx đang chuyển mình từ việc chỉ vận chuyển hàng TMĐT sang tham gia sâu hơn vào toàn bộ hệ sinh thái TMĐT. Theo đó, chúng tôi sẽ tập trung vào ba ưu tiên chính.

Thứ nhất, tăng cường kết nối đầu-cuối: tích hợp các khâu lấy hàng, thông quan, vận chuyển quốc tế và giao hàng chặng cuối thành một trải nghiệm xuyên biên giới liền mạch hơn.

Thứ hai, trí tuệ số và tính minh bạch: giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn thông qua theo dõi thời gian thực, phân tích dự báo và các công cụ số đơn giản, hỗ trợ quản lý các quy trình phức tạp một cách tự tin hơn.

Thứ ba, mở rộng năng lực hoàn tất đơn hàng và hợp tác hệ sinh thái: hợp tác chặt chẽ hơn với các nền tảng, sàn TMĐT và đối tác địa phương như Viettel Post để tăng tốc độ, mở rộng phạm vi và đưa hàng hóa đến gần khách hàng hơn.

Điểm thay đổi cốt lõi là FedEx không chỉ vận chuyển cho TMĐT, mà đang góp phần thúc đẩy tăng trưởng TMĐT cho doanh nghiệp Việt Nam mở rộng ra thị trường quốc tế.

Việc hợp tác gần đây với doanh nghiệp địa phương trong lĩnh vực logistics sẽ thúc đẩy điều này như thế nào, thưa ông?

Hợp tác với Viettel Post là một phần trong chiến lược tổng thể của FedEx nhằm nâng cao cách thức phục vụ khách hàng tại Việt Nam, thông qua việc kết hợp năng lực mạng lưới toàn cầu với năng lực nội địa mạnh mẽ. Việt Nam là một thị trường logistics tăng trưởng nhanh và cạnh tranh cao, nơi khách hàng ngày càng kỳ vọng vào tốc độ. Độ tin cậy, tính minh bạch và bền vững không còn là lợi thế cạnh tranh mà đã trở thành tiêu chuẩn cơ bản. Việc kết hợp mạng lưới quốc tế, tiêu chuẩn dịch vụ và năng lực số của FedEx với hạ tầng toàn quốc và chuyên môn bản địa của Viettel Post giúp tạo ra trải nghiệm logistics đầu-cuối liền mạch, hiệu quả và kết nối hơn.

Nhiều SME đang mở rộng từ mô hình B2B truyền thống sang B2B2C, tận dụng nền tảng số để tiếp cận trực tiếp khách hàng tại các thị trường như châu Âu, Mỹ và các khu vực tăng trưởng cao khác.

Ông Masamichi Ujiie

Chất lượng và tính nhất quán của dịch vụ là trọng tâm của hợp tác này.

Hai bên phối hợp chặt chẽ để đồng bộ quy trình, tiêu chuẩn dịch vụ và hệ thống giám sát, được hỗ trợ bởi khả năng hiển thị theo thời gian thực và theo dõi số hóa. Điều này giúp nâng cao tính ổn định, độ tin cậy và hiệu quả vận hành, đồng thời hỗ trợ logistics thông minh và bền vững thông qua tối ưu hóa tuyến đường vận chuyển.

Đối với các SME Việt Nam, hợp tác này giúp giải quyết ba rào cản chính: khả năng tiếp cận, độ phức tạp và hiệu quả chi phí. Doanh nghiệp được hưởng lợi từ độ phủ trong nước và quốc tế rộng lớn hơn, kết nối xuyên biên giới đơn giản hơn, khả năng theo dõi lô hàng tốt hơn, và hiệu suất giao hàng đáng tin cậy hơn. Những yếu tố này giúp các SME tham gia hiệu quả hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu, đồng thời mở rộng hoạt động với sự tự tin cao hơn.

Trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao như hiện nay, những công cụ hay giải pháp gì đã được FedEx triển khai nhằm giảm gánh nặng chi phí cho các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp SME?

Biến động là đặc trưng của thương mại toàn cầu, và chi phí nhiên liệu tăng là một trong những áp lực mà doanh nghiệp đang phải đối mặt. Trọng tâm của FedEx là giúp khách hàng vận hành hiệu quả hơn thông qua các giải pháp logistics linh hoạt, tích hợp và ngày càng dựa trên dữ liệu.

Chúng tôi cung cấp nhiều lựa chọn dịch vụ, cho phép doanh nghiệp cân đối tốt hơn giữa tốc độ, chi phí và yêu cầu giao hàng, trong khi vẫn đảm bảo độ tin cậy. Ở cấp độ mạng lưới, việc tối ưu hóa tuyến đường và giảm các khâu vận hành dư thừa giúp nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng và giảm thiểu chi phí không cần thiết.

Công nghệ và trí tuệ nhân tạo đóng vai trò ngày càng quan trọng. FedEx sử dụng phân tích dữ liệu nâng cao để tối ưu hóa tuyến bay dựa trên thời tiết, lưu lượng không lưu và hiệu quả nhiên liệu, qua đó rút ngắn thời gian vận chuyển và cải thiện hiệu suất mạng lưới. Chúng tôi cũng áp dụng phân tích dự báo để dự đoán nhu cầu, tối ưu công suất và phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn.

Bằng cách vận hành tại giao điểm giữa mạng lưới vật lý và mạng lưới số, FedEx đang giúp chuỗi cung ứng trở nên thông minh hơn, linh hoạt hơn và tiết kiệm chi phí hơn, từ đó hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là các SME, xử lý các quy trình phức tạp với sự tự tin cao hơn.

Việt Nam hiện là một trong những quốc gia được đánh giá là có chi phí logistics cao hơn nhiều quốc gia trong khu vực. Với kinh nghiệm hoạt động nhiều năm trong lĩnh vực logistics và tại nhiều thị trường, FedEx có thể khuyến nghị các giải pháp gì để Việt Nam có thể giảm chi phí này?

Từ kinh nghiệm của chúng tôi tại nhiều thị trường trong khu vực, có ba yếu tố tạo ra khác biệt lớn nhất.

Một là hạ tầng. Tiếp tục đầu tư vào hạ tầng đa phương thức – bao gồm cửa ngõ hàng không, kết nối đường bộ và các trung tâm logistics hiện đại – giúp hàng hóa lưu chuyển nhanh hơn và ổn định hơn.

Hài là số hóa. Đẩy mạnh số hóa, đặc biệt trong thông quan, khả năng hiển thị lô hàng và hệ thống dữ liệu kết nối, giúp rút ngắn thời gian xử lý và tăng tính minh bạch của chuỗi cung ứng.

Ba là tăng cường liên kết hệ sinh thái. Logistics trở nên hiệu quả hơn khi các bên như hãng vận chuyển, nhà khai thác, cơ quan hải quan và nhà cung cấp công nghệ phối hợp chặt chẽ hơn. Sự phối hợp này giúp cải thiện luồng vận hành đầu-cuối, giảm trùng lặp và tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực.

Ngoài ra, việc giảm chi phí logistics phụ thuộc vào việc nâng cao hiệu quả, khả năng dự đoán và kết nối trên toàn bộ chuỗi cung ứng – đây chính là yếu tố giúp doanh nghiệp Việt Nam cạnh tranh và phát triển trên thị trường toàn cầu.