Phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng thế giới đang đồng thời đối mặt ba cuộc khủng hoảng nền tảng và đề xuất các định hướng nhằm củng cố hòa bình, ổn định, phát triển bền vững, giảm thiểu rủi ro từ sớm, từ xa.

Phát biểu tại phiên khai mạc Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 ở Singapore, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh thế giới đang đứng trước nhiều rủi ro và bất định chưa từng có, với mức độ kết nối ngày càng sâu rộng nhưng cũng dễ tổn thương hơn. Công nghệ phát triển mạnh mẽ song đi kèm nguy cơ bị lạm dụng, trong khi môi trường chiến lược gia tăng nghi kỵ, phân mảnh và cạnh tranh thiếu kiểm soát.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, điều cộng đồng quốc tế cần hiện nay là thống nhất và triển khai một tầm nhìn chung nhằm bảo đảm hòa bình, lòng tin và phát triển cho nhân loại trong thế kỷ XXI, đồng thời nâng cao năng lực ngăn ngừa khủng hoảng từ sớm, từ xa.

BA CUỘC KHỦNG HOẢNG NỀN TẢNG CỦA THẾ GIỚI HIỆN NAY

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng những bất ổn hiện nay phản ánh ba cuộc khủng hoảng nền tảng đang diễn ra đồng thời và tác động lẫn nhau, gồm khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược.

Về khủng hoảng trật tự quốc tế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh một trật tự công bằng có thể điều chỉnh để phản ánh những thay đổi của thế giới, song mọi sự điều chỉnh cần diễn ra trên cơ sở luật lệ, đối thoại, chia sẻ và tự kiềm chế, không thể bằng cưỡng ép, áp đặt hay đe dọa sử dụng vũ lực.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, khi luật lệ vẫn được nhắc đến nhưng sức ràng buộc suy giảm, khi các cam kết được tuyên bố nhưng hành động thực tế lại làm xói mòn chính các cam kết đó, môi trường quốc tế sẽ xuất hiện những sức ép mới đối với các quốc gia, đặc biệt là các nước vừa và nhỏ.

Đề cập khủng hoảng mô hình phát triển, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng các động lực từng thúc đẩy tăng trưởng toàn cầu như thương mại, đầu tư, công nghệ và chuỗi cung ứng đang đứng trước nhiều sức ép mới.

Tăng trưởng chậm lại, nợ công gia tăng, biến đổi khí hậu, khoảng cách công nghệ và xu hướng sử dụng thương mại, tài chính, năng lượng hay dữ liệu như công cụ gây sức ép đang tạo ra những thách thức lớn đối với phát triển bền vững.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đối với nhiều quốc gia, phát triển không phải là lựa chọn thứ yếu sau an ninh mà chính là nền tảng của an ninh bền vững.

Đối với khủng hoảng lòng tin chiến lược, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận định đây là cuộc khủng hoảng âm thầm nhưng nguy hiểm khi khiến các quốc gia nhìn nhận hành động của nhau qua lăng kính nghi kỵ và bất an.

Trong bối cảnh đó, lòng tin chiến lược không đồng nghĩa với việc xóa bỏ khác biệt hay phủ nhận cạnh tranh, mà là quản trị khác biệt trong khuôn khổ luật lệ, bảo đảm cạnh tranh có trách nhiệm, có giới hạn và có thể dự báo.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng lưu ý sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ lượng tử, không gian mạng và các hệ thống tự động đang làm cho những thách thức này trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi phải xây dựng các cơ chế đối thoại, minh bạch và quy tắc ứng xử phù hợp.

CHÂU Á - THÁI BÌNH DƯƠNG PHẢI LÀ NƠI KHỞI PHÁT LỜI GIẢI

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, ba cuộc khủng hoảng nêu trên đang hội tụ rõ nét tại châu Á - Thái Bình Dương, khu vực vừa là trung tâm tăng trưởng năng động của thế giới, vừa là nơi diễn ra cạnh tranh chiến lược gay gắt.

Từ thực tiễn đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất một số định hướng nhằm cùng nhau kiến tạo một châu Á - Thái Bình Dương hòa bình, ổn định, phát triển, tự cường và có khả năng giảm thiểu rủi ro từ sớm, từ xa.

Trước hết, cần làm cho luật lệ và đối thoại trở thành công cụ hữu hiệu để giảm thiểu rủi ro. Đối thoại không chỉ dừng ở việc nêu lập trường mà phải giúp nhận diện sớm nguy cơ, duy trì các kênh liên lạc và ngăn khác biệt leo thang thành khủng hoảng.

Đối với vấn đề biển và đại dương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định đây là không gian kết nối chung và là huyết mạch của thương mại, năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Về Biển Đông, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tái khẳng định lập trường nhất quán của Việt Nam là giải quyết mọi tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982; đồng thời kiên quyết, kiên trì bảo vệ độc lập, chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán hợp pháp của Việt Nam theo luật pháp quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng một cấu trúc khu vực mở, bao trùm, lấy ASEAN làm trung tâm; bảo đảm các sáng kiến mới bổ trợ cho hòa bình, ổn định và phát triển, không làm suy yếu vai trò trung tâm của ASEAN và không biến Đông Nam Á thành không gian đối đầu giữa các khối.

Bên cạnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất đặt an ninh con người và năng lực chống chịu xã hội vào trung tâm của an ninh bền vững; thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực cứu trợ thảm họa, y tế, an ninh nguồn nước, lương thực, năng lượng, an ninh mạng và bảo vệ hạ tầng trọng yếu.

KIẾN TẠO LÒNG TIN, GIẢM THIỂU RỦI RO, CỦNG CỐ HÒA BÌNH

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng cần xây dựng các chuẩn mực trách nhiệm đối với công nghệ mới và công nghiệp quốc phòng, bảo đảm trách nhiệm cuối cùng của con người trong các quyết định có hệ quả nghiêm trọng đối với an ninh.

Cùng với đó là củng cố nền tảng xã hội, bảo vệ không gian thông tin, nâng cao nhận thức cộng đồng trước các nguy cơ từ tin giả, thao túng thông tin, cực đoan hóa và phân cực xã hội.

Một nội dung quan trọng khác được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề cập là nâng cao năng lực ngoại giao phòng ngừa, hòa giải và trung gian trong khu vực, thông qua các kênh tham vấn, cơ chế trung gian linh hoạt, các diễn đàn đối thoại và các sáng kiến xây dựng lòng tin.

Đối với các đối tác có ảnh hưởng lớn trong và ngoài khu vực, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định châu Á - Thái Bình Dương là không gian mở, hoan nghênh sự hiện diện minh bạch, có trách nhiệm, tôn trọng luật pháp quốc tế, ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN và góp phần giảm căng thẳng.

Kết thúc bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh ba cuộc khủng hoảng của thế giới hiện nay không phải là điều tất yếu phải chấp nhận.

Điều quan trọng là chuyển từ ứng phó bị động sang kiến tạo chủ động; từ nhắc lại nguyên tắc sang vận hành cơ chế; từ quản lý khủng hoảng sau khi xảy ra sang giảm thiểu rủi ro trước khi khủng hoảng bùng phát.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam hiểu rõ giá trị của hòa bình từ chính lịch sử dân tộc và giá trị của phát triển từ hành trình Đổi mới, hội nhập.

Trên tinh thần đó, Việt Nam sẵn sàng cùng các quốc gia trong và ngoài khu vực củng cố luật lệ, bồi đắp lòng tin, thúc đẩy đối thoại, tăng cường hợp tác, giảm thiểu rủi ro và cùng kiến tạo một châu Á - Thái Bình Dương an toàn hơn, tự cường hơn và thịnh vượng hơn.