Sau nhiều năm loay hoay với mô hình cá – lúa cho hiệu quả thấp, người dân phường Quang Trung (Thanh Hóa) đã tìm được hướng đi mới từ mô hình nuôi tôm càng xanh xen canh lúa. Thực tiễn triển khai cho thấy giá trị kinh tế tăng gấp nhiều lần, mở ra hướng sản xuất nông nghiệp bền vững.

Năm 2013, xã Quang Trung (nay là phường Quang Trung, tỉnh Thanh Hóa) triển khai dồn điền đổi thửa, hình thành mô hình sản xuất cá – lúa. Tuy nhiên, sau thời gian dài áp dụng, mô hình này bộc lộ nhiều hạn chế, hiệu quả kinh tế không cao, thu nhập của người dân còn thấp.

Trước thực tế đó, năm 2022, Hội Nông dân thị xã Bỉm Sơn (trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp) phối hợp với Trung tâm Khuyến nông tỉnh Thanh Hóa và Hội Nông dân tỉnh triển khai thí điểm mô hình nuôi tôm càng xanh kết hợp cấy lúa.

HIỆU QUẢ KINH TẾ TĂNG GẤP NHIỀU LẦN

Là một trong những hộ tiên phong, ông Trần Xuân Hạnh mạnh dạn chuyển đổi hơn 5.300 m² ruộng sang nuôi tôm càng xanh xen canh lúa, với 12.000 con giống. Những ngày đầu, ông gần như dành toàn bộ thời gian ngoài đồng, theo dõi sát sao từng giai đoạn phát triển của tôm và lúa.

Kết quả ngay vụ đầu tiên mang lại tín hiệu tích cực, gia đình ông thu lãi khoảng 50 triệu đồng. Từ đó, ông tiếp tục đầu tư, hoàn thiện quy trình nuôi, từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất.

Trước đó, dù đã chuyển sang mô hình cá – lúa từ năm 2014, thu nhập của gia đình ông chỉ khoảng 30 triệu đồng mỗi năm. So với hiện tại, mức thu nhập đã tăng lên rõ rệt.

Hiện nay, mỗi năm gia đình ông Hạnh thu hoạch khoảng 800 kg tôm thương phẩm, với giá bán từ 300.000 đến 400.000 đồng/kg, mang lại lợi nhuận từ 100 đến 150 triệu đồng, cao gấp 4–5 lần so với mô hình trước đây.

Theo ông Hạnh, điểm nổi bật của mô hình là sự kết hợp hài hòa giữa tôm và lúa, tạo ra hệ sinh thái cộng sinh hiệu quả. Tôm ăn rong rêu, khuấy bùn giúp cải thiện môi trường đất; trong khi đó, cây lúa lại tạo nơi trú ẩn cho tôm, đặc biệt trong thời kỳ lột xác, đồng thời cung cấp nguồn thức ăn tự nhiên.

Không chỉ chú trọng con giống, ông còn áp dụng kỹ thuật cấy mạ khay để giảm công lao động nhưng vẫn đảm bảo năng suất lúa. Bên cạnh đó, việc chủ động nguồn thức ăn, kiểm soát môi trường nước và mật độ nuôi được ông thực hiện chặt chẽ, giúp hạn chế rủi ro và nâng cao năng suất.

Từ những kinh nghiệm tích lũy qua từng vụ nuôi, mô hình của ông ngày càng hoàn thiện và ổn định.

LAN TỎA MÔ HÌNH SẢN XUẤT BỀN VỮNG

Không dừng lại ở phát triển kinh tế gia đình, ông Hạnh còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ các hộ dân xung quanh cùng tham gia mô hình. Hiện ông là Tổ trưởng Tổ hợp tác nuôi tôm càng xanh phường Quang Trung với 5 thành viên, tổng diện tích khoảng 20.000 m², sản lượng gần 3 tấn tôm mỗi năm.

Tổ hợp tác đang tiếp tục mở rộng quy mô, hướng tới sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, từng bước tham gia vào chuỗi cung ứng nông sản bền vững.

Năm 2025, mô hình nuôi tôm càng xanh xen canh lúa của ông Trần Xuân Hạnh đã đạt giải xuất sắc tại Cuộc thi “Ý tưởng, sản phẩm khởi nghiệp” cấp tỉnh, qua đó khẳng định hiệu quả và tính khả thi của hướng đi này.

Cùng tại Tổ dân phố 1, gia đình ông Mai Văn Sỹ cũng phát triển mô hình trên diện tích 2.000 m², cho thu nhập gần 100 triệu đồng mỗi năm sau khi trừ chi phí. Theo ông Sỹ, việc chủ động nguồn thức ăn là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả. Gia đình ông tận dụng 0,5 ha mặt nước nuôi cá rô phi, vừa bán thương phẩm, vừa làm thức ăn cho tôm.

Theo bà Trần Thị Hợi, Chủ tịch Hội Nông dân phường Quang Trung, sau hơn 4 năm triển khai, mô hình tôm càng xanh xen canh lúa đã chứng minh hiệu quả kinh tế rõ rệt. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục hỗ trợ, định hướng nhân rộng mô hình, giúp người dân nâng cao thu nhập và phát triển sản xuất theo hướng bền vững.