Chính phủ yêu cầu đồng bộ các giải pháp tiết kiệm năng lượng, phát triển phương tiện giao thông điện và nhiên liệu sinh học nhằm giảm phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh thị trường thế giới biến động...

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký ban hành Chỉ thị số 09/CT-TTg về việc tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện.

Chỉ thị được ban hành trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục diễn biến phức tạp, đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm áp lực cung ứng và từng bước chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch hơn.

LỒNG GHÉP MỤC TIÊU TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG VÀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN

Chỉ thị yêu cầu các bộ, ngành, địa phương lồng ghép mục tiêu tiết kiệm năng lượng vào các chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển trong thời gian tới, coi đây là một trong những giải pháp trọng tâm để bảo đảm an ninh năng lượng.

Các biện pháp tiết kiệm năng lượng cần được triển khai đồng bộ, trong đó tập trung vào đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu suất thiết bị, tối ưu hóa quy trình sản xuất và tăng cường tái sử dụng năng lượng.

Đặc biệt, các ngành công nghiệp tiêu thụ năng lượng lớn như thép, xi măng, hóa chất, giấy, dệt may, nhựa, thực phẩm và đồ uống được yêu cầu triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng một cách quyết liệt.

Một nội dung đáng chú ý của Chỉ thị là việc thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện và phát triển hạ tầng trạm sạc.

Chính phủ yêu cầu nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích sản xuất và sử dụng xe điện, đồng thời từng bước chuyển đổi phương tiện giao thông công cộng và phương tiện công vụ sang sử dụng điện.

Song song với đó, việc phát triển và sử dụng nhiên liệu sinh học, đặc biệt là xăng E10, được xác định là giải pháp quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào xăng dầu nhập khẩu. Bộ Công Thương được giao rà soát điều kiện và triển khai lộ trình chuyển đổi sang xăng sinh học E10 ngay trong tháng 4/2026, với mục tiêu giảm khoảng 10% lượng tiêu thụ xăng khoáng.

Chỉ thị cũng khuyến khích nghiên cứu và ứng dụng các loại nhiên liệu phát thải thấp như hydrogen, ammonia trong các lĩnh vực công nghiệp, năng lượng và giao thông vận tải.

PHÁT TRIỂN HẠ TẦNG NĂNG LƯỢNG MỚI VÀ LƯU TRỮ ĐIỆN

Để hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng, Chính phủ yêu cầu đẩy mạnh phát triển các giải pháp lưu trữ năng lượng, đặc biệt là hệ thống pin lưu trữ (BESS) nhằm điều tiết phụ tải và giảm áp lực lên hệ thống điện.

Cùng với đó, các mô hình điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu và điện gió được khuyến khích phát triển nhằm đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và giảm tải cho lưới điện quốc gia.

Bộ Công Thương được giao chủ trì hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, bao gồm việc mở rộng danh mục thiết bị phải dán nhãn năng lượng và áp dụng mức hiệu suất tối thiểu. Các tiêu chuẩn này dự kiến hoàn thành trong quý 2/2026, đồng thời tăng cường kiểm tra việc thực hiện tại các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm.

Bên cạnh đó, Chính phủ yêu cầu xây dựng các quy chuẩn kỹ thuật đối với hệ thống trạm sạc điện, thiết bị sạc và hệ thống điện liên quan, hoàn thành trong quý 3/2026.

Một nội dung khác là việc nghiên cứu loại bỏ dần các thiết bị tiêu tốn năng lượng, như đèn sợi đốt công suất từ 20W đến 60W nhằm thúc đẩy chuyển đổi sang các thiết bị hiệu suất cao.

Trong bối cảnh rủi ro đứt gãy nguồn cung năng lượng gia tăng, Chỉ thị yêu cầu các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh năng lượng chủ động tìm kiếm nguồn cung xăng dầu, điện và khí để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội.

Các tập đoàn lớn như EVN, PVN, TKV cùng các doanh nghiệp xăng dầu được giao nhiệm vụ tối ưu vận hành, giảm tổn thất năng lượng và đảm bảo cung ứng ổn định.

Chính phủ cũng đặt mục tiêu phát triển thị trường dịch vụ năng lượng, khuyến khích mô hình doanh nghiệp dịch vụ năng lượng (ESCO), qua đó huy động nguồn lực xã hội đầu tư vào các dự án tiết kiệm năng lượng.

Các cơ chế thí điểm đối với mô hình đầu tư, công nghệ tiết kiệm năng lượng mới sẽ được nghiên cứu và triển khai nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực năng lượng.

Các địa phương được yêu cầu xây dựng kế hoạch tiết kiệm năng lượng, phát triển hạ tầng sạc điện và khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông điện như xe buýt, taxi điện. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng năng lượng và triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng trong toàn xã hội.

Việc ban hành Chỉ thị 09 được đánh giá sẽ thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng tiết kiệm và hiệu quả hơn, đồng thời tạo động lực cho các ngành công nghiệp tiêu thụ năng lượng lớn đẩy nhanh đổi mới công nghệ.

Đối với doanh nghiệp, các yêu cầu về hiệu suất năng lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật và chuyển đổi sang nhiên liệu sạch có thể làm gia tăng chi phí đầu tư trong ngắn hạn, nhưng đồng thời mở ra cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh, đặc biệt trong bối cảnh các tiêu chuẩn về năng lượng và môi trường ngày càng trở thành yếu tố quan trọng trong thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu.