Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu coi người cao tuổi là nguồn lực quan trọng của quốc gia, phát triển “kinh tế bạc” trong một tổng thể chính sách nhất quán nhằm chủ động thích ứng già hóa dân số, tạo động lực tăng trưởng mới cho đất nước.

Sáng 11/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì Hội nghị về phát triển "kinh tế bạc" trên thế giới và thích ứng chính sách, chiến lược của Việt Nam. Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại Trụ sở Chính phủ, trực tuyến với 34 tỉnh, thành phố.

Dự hội nghị có Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về người cao tuổi Việt Nam; các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ; lãnh đạo các Bộ, ngành, cơ quan Trung ương; đại diện Hội Người cao tuổi Việt Nam, các tổ chức Quốc tế tại Việt Nam; các chuyên gia, nhà khoa học.

CHUYỂN TỪ “GIÀ HÓA” THÁCH THỨC SANG “KINH TẾ BẠC” CƠ HỘI

Tại hội nghị, các báo cáo và ý kiến thảo luận thống nhất nhận định: người cao tuổi không phải là gánh nặng của xã hội, mà là nguồn lực quý báu cả về trí tuệ, kinh nghiệm, tài chính và khả năng tái đóng góp cho phát triển. Phát triển “kinh tế bạc” vì vậy không chỉ là vấn đề an sinh hay phúc lợi, mà là một cấu phần quan trọng của chiến lược phát triển kinh tế – xã hội dài hạn.

Các đại biểu cho rằng dựa trên nhu cầu tiêu dùng ngày càng gia tăng của người cao tuổi, nguồn cung lao động từ lực lượng này cùng với tiến bộ công nghệ, Việt Nam có điều kiện để hình thành các mô hình “kinh tế bạc” phù hợp với đặc thù trong nước.

Các lĩnh vực trọng tâm gồm chăm sóc sức khỏe người cao tuổi; phát triển các dịch vụ chuyên biệt; huy động và phát huy hiệu quả trí tuệ, kinh nghiệm quản lý, tay nghề và nguồn lực tài chính của người cao tuổi trong đời sống kinh tế – xã hội.

Thủ tướng Chính phủ đánh giá cao sự thống nhất cao về nhận thức tại hội nghị, thể hiện quan điểm xuyên suốt: phát triển “kinh tế bạc” vừa thúc đẩy tiến bộ, công bằng xã hội, vừa góp phần bảo đảm an sinh, đồng thời mang đậm giá trị nhân văn khi đặt con người, đặc biệt là người cao tuổi, vào vị trí trung tâm của phát triển.

Thông tin về xu hướng phát triển “kinh tế bạc” trên thế giới, Thủ tướng cho biết nhiều quốc gia đã chuyển cách tiếp cận từ coi già hóa dân số là thách thức sang nhìn nhận đây là cơ hội phát triển. “Kinh tế bạc” được xác định là một động lực tăng trưởng mới, bền vững và ít phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài.

Theo kinh nghiệm quốc tế, các giải pháp chủ yếu để ứng phó già hóa dân số tập trung vào ba nhóm lớn: cải thiện toàn diện chất lượng sống cho người cao tuổi; điều chỉnh tuổi nghỉ hưu theo hướng linh hoạt, phù hợp với năng lực và nhu cầu xã hội; thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào các sản phẩm, dịch vụ phục vụ thị trường “kinh tế bạc”.

Quán triệt các quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước về người cao tuổi, Thủ tướng nhấn mạnh tại Việt Nam đã hình thành hai yếu tố nền tảng cho phát triển “kinh tế bạc”. Thứ nhất, già hóa dân số không chỉ là thách thức mà còn mở ra động lực và nguồn lực xã hội to lớn. Thứ hai, người cao tuổi là vốn quý của dân tộc, là lực lượng quan trọng của đất nước, là điểm tựa vững chắc của gia đình và xã hội.

Thời gian qua, Việt Nam đã từng bước hình thành khung chính sách thích ứng già hóa dân số; điều chỉnh tuổi nghỉ hưu; triển khai các mô hình chăm sóc cộng đồng, sinh hoạt xã hội và hỗ trợ sinh kế cho người cao tuổi; đặt mục tiêu phát huy vai trò kinh tế của người cao tuổi, đặc biệt thông qua các chương trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp và tạo việc làm.

PHÁT TRIỂN HỆ SINH THÁI “KINH TẾ BẠC” THÀNH ĐỘNG LỰC MỚI

Thủ tướng nhấn mạnh sự chuyển biến trong tư duy: từ coi người cao tuổi là “lực lượng nghỉ hưu” sang “nguồn lực tái đóng góp”; từ “người già thụ động” sang “người cao tuổi chủ động”; từ “đối tượng thụ hưởng” sang “động lực phát triển”; từ tư duy chữa bệnh sang phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe toàn diện; từ bảo đảm an sinh đơn thuần sang đầu tư tạo giá trị lâu dài cho xã hội.

Chỉ rõ một số hạn chế trong công tác chăm sóc người cao tuổi và phát triển “kinh tế bạc”, Thủ tướng yêu cầu trước hết phải thống nhất tư duy và nhận thức. Phát triển “kinh tế bạc” cần được thực hiện đồng bộ, hài hòa giữa văn hóa, chính trị, kinh tế và xã hội; đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, dẫn dắt.

Theo đó, phát triển “kinh tế bạc” phải gắn với thực hiện các mục tiêu chiến lược lớn của đất nước, chuyển từ tư duy “gánh nặng già hóa” sang “cơ hội phát triển kinh tế”, đồng thời đặt trong một tổng thể nhất quán: “Đảng lãnh đạo – Nhà nước kiến tạo – Công tư đồng hành – Cơ chế mở lối – Nguồn lực khơi thông – Công nghệ dẫn dắt – Xã hội đồng thuận – Nhân dân hạnh phúc – Đất nước phát triển”.

Thủ tướng chỉ đạo xác định rõ 5 trọng tâm hành động: nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy thích ứng già hóa gắn với phát triển “kinh tế bạc”; xây dựng hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe người cao tuổi với các mô hình phức hợp; khuyến khích doanh nghiệp phát triển sản phẩm, dịch vụ cho người cao tuổi; phát huy vai trò người cao tuổi trong cộng đồng và đời sống kinh tế; tăng cường vai trò của Hội Người cao tuổi Việt Nam.

Cùng với đó, phát triển “kinh tế bạc” cần dựa trên 3 trụ cột: người cao tuổi là trung tâm, vừa là nguồn lực cung vừa là động lực cầu; doanh nghiệp là trọng tâm sáng tạo và thực thi, gắn với trách nhiệm xã hội và môi trường làm việc thân thiện với người cao tuổi; Nhà nước là “kiến trúc sư thể chế”, tạo hành lang pháp lý, cơ chế ưu đãi và nền tảng an sinh vững chắc.

Về nhiệm vụ, giải pháp cụ thể, Thủ tướng giao các bộ, ngành tập trung hoàn thiện thể chế; phát triển hạ tầng chiến lược phục vụ “kinh tế bạc”; huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội; xây dựng mô hình quản trị phù hợp; đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền nhằm tạo đồng thuận xã hội.

Đối với các địa phương, Thủ tướng yêu cầu chủ động rà soát, ban hành cơ chế, chính sách đặc thù; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; nhân rộng các mô hình hiệu quả, bền vững; ưu tiên bố trí nguồn lực từ ngân sách Trung ương và huy động các nguồn lực xã hội để phát triển hạ tầng, dịch vụ kết nối, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào “kinh tế bạc”.

Nhấn mạnh già hóa dân số là xu thế tất yếu, Thủ tướng khẳng định vấn đề không phải là né tránh, mà là chủ động thích ứng bằng tư duy đúng, chính sách trúng và hành động quyết liệt.

Mục tiêu là phát triển hệ sinh thái “kinh tế bạc” trở thành động lực mới cho tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, đồng thời tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục phát huy năng lực, đóng góp cho đất nước và thụ hưởng tốt hơn thành quả phát triển trong kỷ nguyên mới.