Tiếp tục Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 9/4, Quốc hội nghe các báo cáo, tờ trình quan trọng về phát triển kinh tế – xã hội và ngân sách nhà nước, làm rõ kết quả năm 2025, tình hình đầu năm 2026 và định hướng tăng trưởng cao cho giai đoạn 2026–2030.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trình bày Báo cáo đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch những tháng đầu năm 2026. Cùng phiên họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng trình bày Tờ trình về Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm 2026–2030.

Tiếp đó, Quốc hội nghe Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày các báo cáo thẩm tra đối với nội dung trên.

DỒN LỰC THỰC HIỆN MỤC TIÊU TĂNG TRƯỞNG 

Trình bày Báo cáo, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết năm 2025, Việt Nam đã đạt và vượt 15/15 chỉ tiêu phát triển kinh tế – xã hội chủ yếu. Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định; GDP tăng 8,02%, thuộc nhóm cao của khu vực và thế giới; quy mô nền kinh tế đạt khoảng 514 tỷ USD, xếp thứ 32 toàn cầu. Lạm phát được kiểm soát; thị trường tiền tệ và mặt bằng lãi suất ổn định.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt trên 930 tỷ USD; thặng dư thương mại trên 20 tỷ USD. Thu hút FDI đạt 27,6 tỷ USD. Du lịch phục hồi mạnh với 21,2 triệu lượt khách quốc tế. Hạ tầng giao thông ghi nhận bước tiến rõ nét khi cơ bản hoàn thành 3.345 km đường bộ cao tốc.

Lĩnh vực an sinh xã hội đạt kết quả nổi bật với việc hoàn thành sớm mục tiêu xóa hơn 334 nghìn căn nhà tạm, nhà dột nát; xây dựng trên 102 nghìn căn nhà ở xã hội; tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm còn 1,3%. Chỉ số phát triển Chính phủ điện tử tăng 15 bậc so với năm 2020, xếp thứ 71/193 quốc gia. Quốc phòng, an ninh được giữ vững; đối ngoại và hội nhập quốc tế tiếp tục được đẩy mạnh.

Những tháng đầu năm 2026, trong bối cảnh kinh tế thế giới phức tạp, kinh tế trong nước vẫn duy trì xu hướng tích cực. GDP quý I ước tăng 7,83%, CPI bình quân khoảng 3,51%. Thu ngân sách nhà nước 3 tháng đạt khoảng 829,4 nghìn tỷ đồng, tăng 11,4%. Thu hút FDI đạt 5,4 tỷ USD, tăng 9,1%; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước tăng 23%.

Đáng chú ý, Việt Nam đã khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên và tiếp tục triển khai Đề án 06, mang lại nhiều tiện ích cho người dân, doanh nghiệp.

Bên cạnh kết quả đạt được, Thủ tướng nêu rõ một số khó khăn như sức mua trong nước còn thấp; thị trường bất động sản phục hồi chậm; mục tiêu tăng trưởng “2 con số” đặt ra yêu cầu rất cao trong điều hành.

Về nhiệm vụ trọng tâm, Thủ tướng nhấn mạnh Chính phủ quán triệt chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc không chấp nhận tăng trưởng thấp, kiên quyết dồn lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số”, với tinh thần lựa chọn đúng, triển khai nhanh, làm đến nơi đến chốn và chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả.

Chính phủ phấn đấu tăng thu ngân sách khoảng 10%, triệt để tiết kiệm chi. Theo đó, chi thường xuyên được yêu cầu cắt giảm 10% ngay từ đầu năm và tiếp tục cắt giảm thêm 5% vào giữa năm để dành nguồn lực cho đầu tư phát triển và dự phòng. Chính sách tiền tệ được điều hành linh hoạt, bảo đảm ổn định mặt bằng lãi suất.

Trong đầu tư công, Chính phủ giảm dàn trải, cắt giảm tối thiểu 30% số dự án sử dụng ngân sách trong giai đoạn 2026–2030; yêu cầu đánh giá đầy đủ hiệu quả kinh tế – xã hội trước khi phân bổ vốn. Công tác hoàn thiện thể chế được đẩy mạnh theo hướng chuyển từ “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”; rà soát pháp luật, cắt giảm 50% thời gian và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; tiếp tục cắt giảm các ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và bãi bỏ điều kiện không cần thiết.

Chính phủ xác định xử lý dứt điểm các dự án vướng mắc về đất đai, năng lượng là nhiệm vụ trọng tâm; chỉ đạo bảo đảm không để thiếu điện trong bất kỳ tình huống nào. Trong lĩnh vực xã hội, mục tiêu hoàn thành 108 trường liên cấp tại các xã biên giới trước ngày 30/8/2026; phấn đấu 100% bệnh viện triển khai bệnh án điện tử; năm 2026 được xác định là năm nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở, kiên quyết thay thế cán bộ yếu kém.

ĐỊNH HÌNH CÁC TRỤ CỘT PHÁT TRIỂN CHO GIAI ĐOẠN 2026-2030

Trình bày Tờ trình về Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm 2026–2030, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết giai đoạn 2021–2025, nước ta đã đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu chủ yếu; riêng năm 2024 và 2025 hoàn thành toàn bộ 15/15 chỉ tiêu. Quy mô GDP năm 2025 đạt khoảng 517,4 tỷ USD, GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD.

Giai đoạn 2026–2030, Chính phủ trình Quốc hội 5 quan điểm chỉ đạo, 59 chỉ tiêu chủ yếu, 11 nhóm giải pháp trọng tâm và 92 nhiệm vụ cần triển khai ngay trong năm 2026. Mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 và bình quân 5 năm đạt từ 10% trở lên; đến năm 2030, GDP bình quân đầu người đạt khoảng 8.500 USD, tỷ trọng kinh tế số khoảng 30% GDP.

Để hiện thực hóa mục tiêu, Chính phủ ưu tiên hoàn thiện thể chế phát triển đồng bộ, cạnh tranh; chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”; phấn đấu đưa môi trường đầu tư của Việt Nam vào nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN và nhóm 30 nước hàng đầu thế giới vào năm 2028. Về hạ tầng, mục tiêu đến năm 2030 đưa vào sử dụng trên 5.000 km đường bộ cao tốc và đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao trục Bắc – Nam.

Riêng năm 2026, Chính phủ tập trung tháo gỡ các dự án tồn đọng, cắt giảm tối thiểu 50% chi phí và thời gian tuân thủ thủ tục hành chính so với năm 2024.

Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi ghi nhận sự phục hồi và tăng tốc rõ nét của nền kinh tế trong năm 2025 khi hoàn thành và vượt 15/15 chỉ tiêu. Tuy nhiên, Ủy ban cũng chỉ rõ chất lượng tăng trưởng chưa bền vững, còn phụ thuộc lớn vào vốn, lao động, khu vực FDI; công tác dự báo thu ngân sách chưa sát và tỷ lệ giải ngân vốn ngoài nước chỉ đạt 44,5%.

Trước những rủi ro bất định từ kinh tế toàn cầu và áp lực lớn đối với mục tiêu tăng trưởng cao, Ủy ban đề nghị Chính phủ chuyển hướng điều hành từ “ứng phó” sang “chủ động thích ứng”.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh cần kiên định nguyên tắc tăng trưởng thực chất, giữ vững ổn định vĩ mô, phối hợp nhịp nhàng các chính sách tài khóa, tiền tệ để tránh "giật cục". Việc hoàn thiện thể chế phải thực sự là đột phá chiến lược, tập trung vào chất lượng, tính đồng bộ và lấy kết quả thực thi làm thước đo chất lượng thể chế thay vì chạy theo số lượng văn bản.

Đồng thời, cần có giải pháp căn cơ xử lý bài toán năng lượng; ưu tiên tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng; nâng cao năng lực nội tại và khẳng định năng lực điều hành, tổ chức thực thi pháp luật là khâu then chốt, quyết định hiệu quả chính sách trong giai đoạn tới.