Trong khi Thung lũng Silicon lao vào cuộc đua phát triển siêu trí tuệ nhân tạo (AGI) thì Bắc Kinh lại chọn một lối đi khác - xây dựng những sản phẩm ứng dụng AI, giá thành thấp, có tính ứng dụng cao để nâng cao hiệu quả sản xuất và kinh tế…

Theo tờ Wall Street Journal, sau sự ra đời của ChatGPT, hàng tỷ USD đã được các tập đoàn Mỹ đổ vào để theo đuổi AGI. 

Trong khi đó, tại Trung Quốc, AGI lại ít được nhắc tới. Thay vào đó, ngành công nghệ Trung Quốc lại tập trung những “ứng dụng thiết thực”. Chẳng hạn như, Đại học Thanh Hoa đã đưa vào vận hành bệnh viện có bác sĩ ảo hỗ trợ, robot thông minh được triển khai ở các nhà máy ô tô hay các xưởng may.

GIẤC MƠ AI KHÁC BIỆT 

“Họ coi AI là công cụ để khai thác ngay, không phải lý thuyết cho tương lai”, Julian Gewirtz, cựu quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, nhận định.

Đáng nói là, sự phát triển AI của Trung Quốc có sự hậu thuẫn không nhỏ từ Nhà nước. Bắc Kinh đã thành lập quỹ AI trị giá 8,4 tỷ USD. Chính quyền địa phương, ngân hàng quốc doanh cũng tung ra các gói hỗ trợ riêng. Nhiều thành phố khởi động chiến dịch “AI+” để thúc đẩy sản xuất và nghiên cứu. 

Cơ quan quản lý nước này cũng khuyến khích phát triển các mô hình AI mã nguồn mở để giúp doanh nghiệp trong nước giảm chi phí, dễ dàng mở rộng ứng dụng. 

Không ít chuyên gia trong ngành tin rằng siêu trí tuệ nhân tạo có thể xuất hiện ngay từ năm 2027. Các tập đoàn như Meta, Google hay OpenAI đang lao vào cuộc đua đốt tiền khổng lồ để săn nhân tài, xây dựng trung tâm dữ liệu và đảm bảo nguồn năng lượng cần thiết nhằm trở thành kẻ tiên phong. Thậm chí, một số quan chức Mỹ còn kêu gọi triển khai “Dự án Manhattan” cho AGI, với mục tiêu đảm bảo Washington giành thế thượng phong.

Tuy nhiên, sau khi OpenAI ra mắt GPT-5 vào tháng 8 vừa qua - mô hình từng được quảng bá là bước đệm quan trọng hướng đến AGI nhưng gặp nhiều chỉ trích, Sam Altman, CEO OpenAI, cũng đã phải hạ nhiệt sự cường điệu, thậm chí cảnh báo về nguy cơ bong bóng AI.

Sự dè dặt này cũng đang lan sang nhiều “ông lớn” khác ở Thung lũng Silicon, khiến dư luận bắt đầu chú ý hơn đến cách tiếp cận thiên về ứng dụng của Trung Quốc.

Trong một bài viết trên tờ New York Times, cựu CEO Google Eric Schmidt và nhà phân tích Selina Xu nhấn mạnh: “Không ai có thể chắc chắn bao giờ AGI mới thành hiện thực”. 

Họ cảnh báo nếu Mỹ chỉ mải miết theo đuổi mục tiêu này, quốc gia này có thể bị tụt lại phía sau Trung Quốc. Vì Trung Quốc thay vì mơ mộng về trí tuệ vượt trội con người lại tập trung khai thác triệt để những công nghệ AI. 

BẮC KINH ƯU TIÊN NHỮNG DỰ ÁN AI THỰC TIỄN 

Sự ưu tiên của Bắc Kinh cho những ứng dụng AI thiết thực thể hiện rõ ở dự án Xiong’an – “thành phố trong mơ”, cách Bắc Kinh hai giờ di chuyển.

Tại đây, hồi tháng 2, chính quyền thành phố đã công bố mô hình AI nông nghiệp do startup Trung Quốc DeepSeek phát triển, giúp nông dân lựa chọn cây trồng, kỹ thuật canh tác và kiểm soát sâu bệnh. Dịch vụ khí tượng Xiong’an dùng DeepSeek để nâng cao độ chính xác dự báo thời tiết, trong khi lực lượng cảnh sát khai thác công nghệ này để phân tích hồ sơ vụ việc và đưa ra phương án ứng phó khẩn cấp. 

Trung Quốc dành khoản đầu tư không nhỏ để tập trung vào xây dựng các trung tâm dữ liệu. Nhưng khác với các “siêu trung tâm” ở Mỹ phục vụ huấn luyện mô hình tiên tiến, cơ sở tại Trung Quốc thường nhỏ hơn và thực tế hơn. 

Lý do cũng bởi những hạn chế trong lĩnh vực chip cao cấp, cũng khiến các công ty AI Trung Quốc khó chạy đua trực diện với Mỹ trong việc mở rộng quy mô mô hình hiện đại nhất.

Theo Jeffrey Ding, giáo sư Đại học George Washington và tác giả bản tin ChinAI, việc Bắc Kinh chọn hướng đi khác lại càng hợp lý khi lợi ích từ việc “đốt tiền” cho mô hình siêu lớn ngày càng bấp bênh: “Mỹ gánh chi phí thử nghiệm, còn Trung Quốc có thể chọn cách đi sau nhưng tối ưu hóa để triển khai hiệu quả hơn”.

Dĩ nhiên, không phải mọi doanh nghiệp Trung Quốc đều bỏ qua AGI. DeepSeek hay Alibaba vẫn công khai theo đuổi tham vọng này. Một số nhà phân tích thậm chí cho rằng Bắc Kinh có thể đang âm thầm kìm hãm, hoặc chờ thời điểm thích hợp để bật đèn xanh. 

Theo Kendra Schaefer, Giám đốc nghiên cứu chính sách công nghệ tại Trivium China, khả năng Trung Quốc đẩy mạnh AGI là có thật, nhưng nếu vậy ông sẽ hành động hết sức thận trọng: “Đây là một trong những chính phủ sợ rủi ro nhất trên thế giới”.

Nhìn xa hơn, cũng như sự bùng nổ internet từng trải qua bong bóng dot-com rồi mới định hình lại kinh tế toàn cầu, AI có thể cần nhiều thập kỷ mới phân rõ kẻ thắng người thua. Mỹ hiện có lợi thế nhờ hệ thống giáo dục rộng lớn, đủ khả năng lan tỏa tri thức kỹ thuật ngoài phạm vi các trường đại học tinh hoa. Nếu giữ vững lợi thế này, Mỹ vẫn có cơ hội lớn để đi đến đích trước Bắc Kinh trong chính cuộc đua mà họ đã khởi xướng.