Giới chức Trung Quốc vừa thông báo mở cuộc điều tra đối với thương vụ Qualcomm – Autotalks, làm dấy lên lo ngại về chiều hướng gia tăng căng thẳng công nghệ giữa Washington và Bắc Kinh ngay trước các cuộc gặp cấp cao trong tháng này…

Cơ quan Quản lý Thị trường Nhà nước Trung Quốc (SAMR) cho biết nghi ngờ Qualcomm vi phạm luật chống độc quyền khi tiến hành mua lại Autotalks – công ty chuyên sản xuất chip truyền thông cho xe hơi tại Israel.

Thương vụ đã được hoàn tất vào tháng 6 vừa qua, mặc dù được công bố lần đầu hơn hai năm trước. SAMR sẽ tiến hành điều tra xem Qualcomm có khai báo không đầy đủ các thông tin liên quan đến thương vụ này hay không.

Đây không phải là lần đầu Qualcomm vướng vào “vòng vây” của các nhà quản lý Trung Quốc. Trước đây, tập đoàn này từng nộp phạt tới 975 triệu USD để giải quyết một vụ kiện chống độc quyền tại Trung Quốc.

Cuộc điều tra kéo dài 14 tháng của chính phủ Trung Quốc kết luận Qualcomm đã lợi dụng vị thế độc quyền trong thị trường vi xử lý di động để áp đặt các điều kiện không công bằng. Qualcomm bị cáo buộc tính phí bản quyền bằng sáng chế công nghệ di động 3G và 4G với giá quá cao, gây bất lợi cho các nhà sản xuất điện thoại Trung Quốc như Xiaomi và Huawei. 

Qualcomm hiện là nhà cung cấp chip lớn cho nhiều thương hiệu điện thoại Trung Quốc như Xiaomi.

Không chỉ Qualcomm, nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu của Mỹ đã từng bị “gọi tên” trong các cuộc điều tra chống độc quyền tại Trung Quốc. Điển hình là Nvidia, nhà sản xuất chip đồ hoạ và AI, bị SAMR cáo buộc vi phạm luật chống độc quyền liên quan đến thương vụ mua lại Mellanox vào tháng 9 vừa qua.

Bắc Kinh cũng được cho là đã nhắc nhở các doanh nghiệp nội địa hạn chế mua chip Nvidia để giảm sự phụ thuộc vào công nghệ Mỹ.

Cũng trong tháng 9, Cục Quản lý Thị trường Nhà nước Trung Quốc đã quyết định chấm dứt cuộc điều tra chống độc quyền đối với Google. Cuộc điều tra này được khởi động vào tháng 2, tập trung vào sức ảnh hưởng của hệ điều hành Android của Google đối với các nhà sản xuất điện thoại như Oppo và Xiaomi.

Thời gian gần đây, Bắc Kinh tiếp tục mở rộng kiểm tra xuất nhập khẩu chip, kiểm soát chặt chẽ hơn việc đưa chip Mỹ vào Trung Quốc, thậm chí triển khai lực lượng hải quan để kiểm tra kỹ lưỡng các container chứa linh kiện vi xử lý cao cấp.

Bên cạnh mảng chip, Trung Quốc cũng đang siết chặt quyền kiểm soát xuất khẩu đất hiếm và các công nghệ liên quan. Mới đây, Trung Quốc đã mở rộng danh sách các nguyên tố đất hiếm bị kiểm soát, từ 7 lên 12 nguyên tố, và bắt buộc doanh nghiệp nước ngoài phải xin cấp phép khi xuất khẩu sản phẩm chứa đất hiếm Trung Quốc, dù chỉ ở lượng rất nhỏ. Các công nghệ chế biến, tái chế, sản xuất nam châm đất hiếm cũng nằm trong diện kiểm soát mới. 

Những động thái của Trung Quốc dường như không phải ngẫu nhiên khi xảy ra cùng lúc với các cuộc đàm phán thương mại đang diễn ra giữa Bắc Kinh và Washington, trong đó các vấn đề như TikTok (thuộc ByteDance), việc kiểm soát chip AI, cũng như các yêu cầu về xuất khẩu và bảo mật công nghệ được đặc biệt quan tâm.

Dự kiến, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ có cuộc gặp trực tiếp bên lề Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) tại thành phố Gyeongju, Hàn Quốc vào cuối tháng 10.