Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) được dự báo sẽ tăng lãi suất tham chiếu 0,25 điểm phần trăm trong cuộc họp chính sách tiền tệ vào tuần này - theo kết quả một cuộc khảo sát các chuyên gia kinh tế do hãng tin CNBC thực hiện...

Với mức tăng như vậy, lãi suất ngắn hạn của BOJ sẽ đạt 0,5%, cao nhất kể từ năm 2008.

Trong số 19 nhà kinh tế tham gia cuộc khảo sát, có 18 người nhận định lãi suất sẽ tăng. Hầu hết các chuyên gia này đều đề cập đến việc lãnh đạo BOJ gần đây đưa ra những tín hiệu mới, xem đó là cơ sở để tin rằng việc nâng lãi suất sắp diễn ra. Cuộc khảo sát được thực hiện trong thời gian từ 15-20/1.

Các phát biểu vào tuần trước của Thống đốc BOJ Kazuo Ueda và Phó thống đốc Ryozo Himino đều cho thấy BOJ đã sẵn sàng để có đợt nâng lãi suất thứ ba kể từ khi chấm dứt chính sách lãi suất âm bằng đợt tăng đầu tiên vào tháng 3 năm ngoái.

Hôm 16/1, ông Ueda nói BOJ sẽ tăng lãi suất nếu “những cải thiện trong nền kinh tế và giá cả tiếp tục diễn ra”. Ông Himino nói BOJ sẽ thảo luận về tăng lãi suất tại cuộc họp tới và sẽ là “không bình thường” nếu lãi suất thực còn ở trạng thái âm khi Nhật Bản đã vượt qua được các yếu tố giảm phát.

Các phát biểu này cho thấy tín hiệu rằng những trở ngại khiến BOJ không thể tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 12 đang suy yếu - các nhà kinh tế trong cuộc khảo sát của CNBC nhận định. Tuy nhiên, họ cũng chỉ ra một yếu tố có thể khiến dự báo tăng lãi suất không trở thành hiện thực, và đó là sự bất định liên quan đến chính sách của tân Tổng thống Mỹ Donald Trump và ảnh hưởng tiềm ẩn đến thị trường tài chính và nền kinh tế Nhật Bản.

Nhà kinh tế Uichiro Nozaki của công ty Nomura Securities miêu tả bài phát biểu của ông Himino như một “chất xúc tác quan trọng” cho dự báo tăng lãi suất của họ. “Từ các phát biểu của ông Himino và ông Ueda, chúng tôi đánh giá BOJ đã trở nên tự tin hơn. Về việc tăng lương, ông Himino nói kịch bản chính là tiền lương trong năm 2025 sẽ tăng nhiều như trong năm 2024”, ông Nozaki nhận định.

Nhà kinh tế trưởng về Nhật Bản của công ty Morgan Stanley MUFG Securities, ông Takeshi Yamaguchi, cũng nằm trong số các chuyên gia dự báo lãi suất của BOJ sẽ tăng trong cuộc họp kết thúc vào ngày thứ Sáu (24/1). Ông nói rằng phát biểu gần đây của các nhà lãnh đạo BOJ cho thấy một “quan điểm tích cực hơn về hai vấn đề, gồm triển vọng tăng lương trong tài khóa 2025 và những bấp bênh liên quan tới chính quyền mới ở Mỹ”.

Một yếu tố khác được nhiều nhà kinh tế lấy làm căn cứ cho dự báo tăng lãi suất là xu hướng suy yếu của đồng yên trong thời gian gần đây. Trước bài phát biểu của ông Himino vào hôm 14/1, đồng yên đã tụt giá xuống mức thấp nhất 6 tháng là 158,37 yên đổi 1 USD.

“Đồng yên đã yếu đi nhiều kể từ khi BOJ quyết định không tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 12”, Phó giám đốc Stefan Angrick của Moody’s Analytics nhận định. “Điều này, cùng với loạt số liệu nóng hơn dự báo về lạm phát, đã làm tăng khả năng BOJ tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 1”.

Tuần này, kỳ vọng gia tăng về một đợt nâng lãi suất sắp đến đã hỗ trợ mạnh cho tỷ giá đồng yên. Trong 7 ngày tính đến ngày thứ Ba, đồng yên tăng giá 1,24% so với USD. Năm ngoái, đồng yên đã tăng giá mạnh trong thời gian từ tháng 9-12, sau đó suy yếu qua ngưỡng 158 yên đổi 1 USD vào cuối năm. Ngày 22/1, đồng yên giao dịch ở mức hơn 155,6 yên đổi 1 USD.

Dữ liệu của công ty LSEG cho thấy khả năng 88% BOJ sẽ nâng lãi suất trong cuộc họp tuần này.

Từ lâu, BOJ đã đặt mục tiêu tạo ra một vòng xoáy tăng lương-tăng giá mà ở đó, tiền lương cao hơn sẽ đẩy giá cả và tiêu dùng lên cao hơn, rồi giá cả và tiêu dùng tăng sẽ lại dẫn tới tăng lương. Vòng xoáy này được kỳ vọng sẽ dẫn tới sự tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế Nhật Bản vốn đã ì ạch suốt từ khi vỡ bong bóng tài sản vào thập niên 1990.

Một số chỉ báo kinh tế đã cho thấy mọi việc đang đi đúng hướng. Lạm phát lõi ở Nhật Bản, thước đo không bao gồm giá thực phẩm tươi sống, đã đạt hoặc vượt mục tiêu hàng năm 2% của BOJ trong 32 tháng liên tiếp. Năm 2024 chứng kiến mức tăng lương mạnh nhất trong 33 năm ở Nhật Bản, kết quả của cuộc đàm phán tiền lương mùa xuân hàng năm.

Trong bài phát biểu được coi là tín hiệu tăng lãi suất, ông Himino nói BOJ sẽ theo dõi sát sao việc tăng lương trong tài khóa 2025 kéo dài từ tháng 4/2025 đến tháng 3/2026. “Mỗi doanh nghiệp sẽ có những khó khăn khác nhau, và tăng lương không phải là chuyện dễ dàng. Nhưng tôi thực sự hy vọng sẽ chứng kiến tiền lương tăng mạnh trong tài khóa 2025 như đã tăng trong tài khóa 2024”, ông Himino phát biểu.

Tuy nhiên, dữ liệu về tiêu dùng của các hộ gia đình ở Nhật Bản chưa cho thấy nhiều cải thiện. Từ tháng 3/2023 tới nay, chi tiêu của các hộ gia đình ở nước này tháng nào cũng giảm so với cùng kỳ năm ngoái, ngoại trừ có 2 tháng tăng yếu là tháng 4 và tháng 7/2024.

Số liệu chi tiêu yếu có thể là dấu hiệu cho thấy nhu cầu yếu, có thể gây trở ngại cho vòng xoáy tăng lương - tăng giá mà BOJ kỳ vọng có thể tạo ra được.