Trong năm 2023, Bộ Công thương đã yêu cầu các sàn, các website thương mại điện tử tiến hành rà soát, ngăn chặn và gỡ bỏ/khóa 6.254 gian hàng với 23.359 sản phẩm vi phạm; lực lượng quản lý thị trường (Bộ Công thương) đã kiểm tra 834 vụ, xử lý 764 vụ, phạt tiền 12 tỷ đồng. Tuy nhiên, tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng còn diễn biến phức tạp; các thủ đoạn lừa đảo, giả mạo bán hàng trên mạng ngày càng tinh vi…

Đây là số liệu liên quan công tác quản lý, giám sát, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động thương mại điện tử, được đề cập tại báo cáo của Bộ Công thương gửi đến các đại biểu Quốc hội trước phiên chất vấn và trả lời chất vấn Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XV.

Theo kế hoạch, Bộ trưởng Công thương Nguyễn Hồng Diên sẽ bắt đầu đăng đàn trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội từ chiều ngày 4/6.

THEO DÕI, GIÁM SÁT, PHÁT HIỆN, XỬ LÝ CÁC VI PHẠM THÔNG QUA BÁN HÀNG ONLINE, LIVESTREAM

Những năm qua, thương mại điện tử đã và đang phát triển mạnh mẽ, trở thành xu hướng lớn trong thương mại toàn cầu. Tại Việt Nam, hoạt động thương mại điện tử cũng đã phát triển tích cực, trở thành kênh phân phối quan trọng phục vụ các doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm, đáp ứng nhu cầu của người dân và góp phần phát triển các dịch vụ tài chính, thanh toán hiện đại.

Báo cáo nêu rõ, năm 2023, hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam tiếp tục tăng trưởng mạnh với tốc độ tăng 25% so với năm 2022, được xếp vào nhóm 5 quốc gia có tốc độ tăng trưởng hàng đầu thế giới, và dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng khả quan trong những năm tới.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của hoạt động thương mại điện tử cũng đặt ra những thách thức đối với công tác quản lý, giám sát, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trước tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng…

Trước tình trạng trên, để phát triển hoạt động thương mại điện tử lành mạnh, bền vững, Bộ Công thương đã chú trọng triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý, giám sát, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động thương mại điện tử.

Theo đó, bên cạnh công tác hoàn thiện pháp luật và tiếp nhận, xử lý khiếu nại từ người tiêu dùng, Bộ triển khai công tác thanh kiểm tra, xử lý vi phạm; thường xuyên theo dõi, giám sát, phát hiện, xử lý các vi phạm thông qua bán hàng online, livestream.

Năm 2023, Bộ Công thương đã yêu cầu các sàn, các website tiến hành rà soát, ngăn chặn và gỡ bỏ/khóa 6.254 gian hàng với 23.359 sản phẩm vi phạm. Lực lượng quản lý thị trường (Bộ Công thương) đã kiểm tra 834 vụ, xử lý 764 vụ, phạt tiền 12 tỷ đồng.

Bộ cũng phối hợp chặt chẽ với Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, Bộ Công an, Bộ Y tế và các lực lượng chức năng rà soát, xử lý hàng trăm website/ứng dụng vi phạm mỗi năm, chuyển cơ quan Công an xử lý nhiều vụ việc, ngăn chặn nguy cơ gây thiệt hại quy mô lớn cho người dân.

Bộ Công Thương cho biết nhiều vụ việc bán hàng giả/hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên mạng xã hội nổi cộm, đã bị triệt phá, điển hình như: Ansan Cosmetics- Tp.Hồ Chí Minh (thu giữ 7.678 đơn vị sản phẩm); TS Việt Nam- Hà Nội (thu giữ 14 nghìn sản phẩm với với tổng trị giá ước tính trên 11 tỷ đồng); Menshop79- Hà Nội (2.000 sản phẩm có dấu hiệu giả mạo các nhãn hiệu Gucci, Louis Vuitton…, giá trị hơn 20 tỷ đồng); 145 Hoàng Diệu- Lào Cai (thu giữ 237 mặt hàng với 158.014 sản phẩm); Vụ bản- Nam Định (thu giữ gần 30.000 sản phẩm nhái nhãn hiệu Hermès); chuyển cơ quan điều tra vụ việc Mailystyle ở Hà Đông, Hà Nội (thu giữ hơn 126 nghìn sản phẩm không hóa đơn, chứng từ trị giá trên 20 tỷ đồng)...

NGHIÊN CỨU, BỔ SUNG QUY ĐỊNH XÁC THỰC TÀI KHOẢN NGƯỜI BÁN CÁ NHÂN

Mặc dù nhiều giải pháp đã được triển khai, công tác quản lý, giám sát, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động thương mại điện tử còn các tồn tại, hạn chế. Theo đó, tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng còn diễn biến phức tạp. Thương mại điện tử đang ngày càng có tác động lớn, đặc biệt đối với nhóm đối tượng trẻ, người cao tuổi, người dân sinh sống ở vùng nông thôn, vùng cao, vùng xa,... trong đó đã phát sinh một số hệ lụy tiêu cực như vấn đề lừa đảo trên không gian mạng, “nghiện mua hàng”.

Phân tích nguyên nhân, Bộ Công Thương chỉ rõ, do quy định về trách nhiệm và chế tài đối với hành vi vi phạm về hàng giả, hàng nhái còn thiếu và chưa đủ mạnh; bán hàng trên môi trường mạng phát triển quá nhanh trên địa bàn rộng (cả nước), với số lượng giao dịch rất lớn trong khi nguồn nhân lực để giám sát, xử lý còn mỏng.

Bên cạnh đó, các thủ đoạn lừa đảo, giả mạo bán hàng trên không gian mạng ngày càng tinh vi, trong khi một bộ phận người tiêu dùng mới tham gia mua hàng online, dễ bị lôi kéo do các thủ đoạn lừa đảo, dụ dỗ mua hàng giá rẻ.

Để khắc phục những tồn tại trên, Bộ Công thương cho biết thời gian tới sẽ khẩn trương xây dựng và trình Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 98/2020/NĐ-CP và Nghị định số 17/2022/NĐ-CP, trong đó tăng cường chế tài đối với các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng trong thương mại điện tử.

Cùng với đó tiếp tục nghiên cứu, đề xuất sửa đổi các quy định liên quan đến thương mại điện tử như: bổ sung các khái niệm mới phù hợp với quy định tại Luật Giao dịch điện tử năm 2023 và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sửa đổi năm 2023;

Đặc biệt, Bộ Công Thương sẽ nghiên cứu bổ sung quy định xác thực tài khoản người bán cá nhân và cung cấp thông tin trên các website, ứng dụng cung cấp dịch vụ thương mại điện tử; tăng cường trách nhiệm của chủ sở hữu nền tảng số/nền tảng số trung gian, người có ảnh hưởng; xác định rõ trách nhiệm của đơn vị cung cấp dịch vụ trung gian hỗ trợ thương mại điện tử như logistics, ISP, dịch vụ tiếp thị liên kết…

Phân cấp, phân quyền trong công tác quản lý nhà nước về thương mại điện tử cho các địa phương trong quản lý, giám sát và giải quyết tranh chấp trực tuyến trong hoạt động thương mại điện tử;

Ngoài ra, có chính sách quản lý mạng xã hội có hoạt động cung cấp dịch vụ thương mại điện tử và quy định quản lý đối với các tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài cung cấp dịch vụ thương mại điện tử tại Việt Nam cũng sẽ được xem xét bổ sung.

Báo cáo của Bộ Công Thương cũng đề cập việc đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn doanh nghiệp nâng cao tinh thần tuân thủ pháp luật và bảo vệ người tiêu dùng trên không gian mạng; tăng cường tuyên truyền, khuyến khích người tiêu dùng cẩn trọng, nghiên cứu kỹ thông tin sản phẩm, thông tin người bán hàng trong giao dịch trên mạng; hướng dẫn, khuyến khích người tiêu dùng kỹ năng kiểm tra, đánh giá thương hiệu, chất lượng sản phẩm, uy tín nhà cung cấp trên không gian mạng, phát hiện, phòng tránh các thủ đoạn lừa đảo, dụ dỗ.

Cùng với đó, tích cực chủ động rà soát các website/ứng dụng thương mại điện tử trong việc tuân thủ pháp luật; chủ động phát hiện, xử lý các trường hợp buôn bán hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng;

Bộ cũng sẽ tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương để khai thác thông tin phục vụ công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong thương mại điện tử; phối hợp chặt chẽ với Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, Bộ Công an, Bộ Y tế và các lực lượng chức năng để phát hiện, xử lý triệt để các đường dây, cơ sở, cá nhân vi phạm.