Động thái sắp nới lỏng kiểm soát xuất khẩu phần mềm và công nghệ nhạy cảm của Mỹ với Việt Nam có thể đưa Việt Nam từ vị thế lắp ráp, đóng gói chip, trở thành đối tác thực sự của công nghiệp chip Hoa Kỳ, tờ Rest of World nhận định…

Ngày 20/2, Tổng thống Donald Trump đã cho biết sẽ chỉ đạo các cơ quan liên quan sớm đưa Việt Nam ra khỏi danh sách kiểm soát xuất khẩu chiến lược D1-D3 (phân loại các quốc gia theo mức độ hạn chế khi doanh nghiệp Mỹ xuất khẩu hàng hóa, phần mềm và công nghệ nhạy cảm). 

Cơ chế này nếu được dỡ bỏ, sẽ mở đường để Việt Nam tiếp cận với các công nghệ tiên tiến, từ đó bước ra khỏi vị thế trung tâm lắp ráp và đóng gói (back-end), để trở thành đối tác thực sự của công nghiệp chip Hoa Kỳ.

Ông Sujai Shivakumar, Giám đốc Dự án Đổi mới của Mỹ tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhận định rằng: “Đối với chuỗi cung ứng bán dẫn, quyết định này sẽ đánh dấu bước chuyển của Việt Nam từ trung tâm lắp ráp phía dưới lên đối tác sản xuất và thiết kế. Hoa Kỳ đang mở đường để Việt Nam tiếp cận các công cụ và phần mềm cao cấp cần thiết cho sản xuất chip tiên tiến”.

Ông Sujai Shivakumar thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, cũng cho rằng: “Động thái này phản ánh nỗ lực của Washington nhằm định vị Việt Nam như đối trọng quan trọng tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương”.

Liên quan đến lĩnh vực bán dẫn, ngày 16/1/2026, Viettel đã chính thức khởi công xây dựng nhà máy chip đầu tiên theo tiến trình từ 32 nm tại khu công nghệ cao Hòa Lạc, dự kiến bắt đầu sản xuất thử nghiệm từ 2028. Trong năm 2027, Viettel đặt mục tiêu bắt đầu sản xuất thử nghiệm.

Thay vì chạy đua ở sản xuất chip tiến trình cao đòi hỏi chi phí đầu tư tốn kém, việc Viettel lựa chọn sản xuất chip 32nm - xương sống của nền kinh tế thực, được sử dụng rộng rãi trong ô tô, hạ tầng viễn thông và các thiết bị công nghiệp, được các chuyên gia đánh giá cao. 

Đầu năm nay, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tiếp ông Eduard Stiphout, Phó Chủ tịch cấp cao của ASML, tập đoàn Hà Lan sản xuất các hệ thống quang khắc lớn nhất thế giới.

Sau đó, trong buổi làm việc với Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, ông Eduard Stiphout cho biết Tập đoàn đang nghiên cứu khả năng mở rộng chuỗi cung ứng tại Việt Nam, đồng thời xem xét thiết lập hiện diện chính thức và cung cấp thiết bị cho các khách hàng tiềm năng tại Việt Nam, qua đó góp phần hình thành và phát triển hệ sinh thái bán dẫn trong nước.

Ông John Neuffer, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn (SIA) có trụ sở tại Washington, trong chuyến thăm Hà Nội tháng 1 để dự hội nghị về chip, thậm chí đã bày tỏ ấn tượng trước tiến độ phát triển của Việt Nam. Ông cho biết nhiều thành viên của SIA như Intel, Samsung Electronics, Qualcomm, Amkor Technology và Marvell Technology đã hiện diện và mở rộng hoạt động tại Việt Nam.

Qualcomm trong năm vừa qua đã mở trung tâm nghiên cứu toàn cầu lớn thứ ba tại Việt Nam. Tập đoàn bán dẫn Marvell cũng đã chính thức khai trương cùng lúc 3 văn phòng mới tại Việt Nam, đưa Việt Nam trở thành Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển (R&D) lớn thứ ba toàn cầu của tập đoàn này, chỉ sau Mỹ và Ấn Độ.

Hình ảnh Việt Nam dưới “ngòi bút” của truyền thông quốc tế đang dần được định hình lại. Từ điểm đến gia công, lắp ráp bán dẫn chi phí thấp, Việt Nam hiện được nhìn nhận như một mắt xích có ý nghĩa chiến lược trong chuỗi cung ứng đang tái cấu trúc, thậm chí tiến gần tới vị thế có tiếng nói trong ngành công nghiệp giá trị bậc nhất này...