Theo giấy phép chung của OFAC thuộc Bộ Tài chính Mỹ ban hành ngày 5/3, Washington tạm thời cho phép Ấn Độ mua dầu Nga bị mắc kẹt trên biển trong 30 ngày mà không bị tái áp đặt trừng phạt...

Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh chiến sự với Iran đang gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung và vận tải dầu toàn cầu.

Từ cuối tháng 8/2025, Mỹ áp mức thuế quan trừng phạt 25% với Ấn Độ do nước này tiếp tục nhập khẩu dầu Nga. Tuy nhiên, trong một sắc lệnh ban hành vào đầu tháng 2/2026, sau khi hai nước đạt được thỏa thuận thương mại sơ bộ, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gỡ bỏ mức thuế này vì New Delhi cam kết ngừng mua dầu Nga. Nhưng sắc lệnh cũng nêu rõ rằng nếu Ấn Độ nối lại hoạt động nhập khẩu dầu từ Nga, mức thuế quan trừng phạt trên có thể được tái áp đặt.

Trong một bài đăng trên X ngày 5/3, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessant cho rằng biện pháp trên “trong ngắn hạn sẽ không mang lại lợi ích tài chính đáng kể” cho Nga, bởi chỉ cho phép Ấn Độ mua những lô dầu đã mắc kẹt trên biển.

Cùng ngày, ông Trump cho biết các biện pháp tiếp theo nhằm giảm sức ép lên giá dầu sẽ sớm được triển khai, đồng thời khẳng định về dài hạn, những bước đi của Washington sẽ giúp khôi phục sự ổn định của khu vực Trung Đông cũng như của thị trường năng lượng.

Ngoài việc tạm miễn tái áp trừng phạt với Ấn Độ, Chính phủ Mỹ cũng đang triển khai thêm một số biện pháp nhằm hạ nhiệt đà tăng của giá dầu, trong đó có chương trình tái bảo hiểm rủi ro chính trị khoảng 20 tỷ USD cho các tàu chở dầu đi qua vùng Vịnh.

Tuần này, giá dầu tăng vọt khi chiến sự Mỹ - Iran leo thang làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung năng lượng toàn cầu. Giá dầu WTI của Mỹ chốt tuần ở mức 90,90 USD/thùng, tăng 35,63% - mức tăng một tuần mạnh nhất kể từ khi hợp đồng tương lai bắt đầu giao dịch năm 1983. Dầu Brent tăng gần 28%, lên 92,69 USD/thùng, đánh dấu mức tăng trong một tuần mạnh nhất kể từ tháng 4/2020. Thị trường lo ngại chiến sự kéo dài sẽ khiến eo biển Hormuz tiếp tục tê liệt, buộc các nhà xuất khẩu vùng Vịnh phải cắt giảm sản lượng.

Theo các nhà phân tích, việc Mỹ tạm thời cho phép Ấn Độ tiếp tục mua dầu Nga có thể giúp thị trường bớt lo ngại về nguy cơ thiếu nguồn cung, bởi Ấn Độ hiện là nước lọc dầu lớn thứ 4 thế giới và là nước xuất khẩu sản phẩm dầu mỏ lớn thứ 5.

Giới quan sát cho biết Ấn Độ - cũng là nước nhập khẩu dầu lớn thứ 3 thế giới - thời gian qua đã giảm mua dầu Nga và chuyển sang nguồn cung từ Trung Đông. Tuy nhiên, khi xung đột bắt đầu gây gián đoạn nguồn cung năng lượng từ các nước vùng Vịnh, quốc gia Nam Á này đang quay lại tăng mua dầu từ Nga để bảo đảm an ninh năng lượng.

“Theo những gì tôi được biết, các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ đã tích cực tìm mua dầu thô Nga giao ngay kể từ cuối tuần trước”, bà Muyu Xu, nhà phân tích nghiên cứu cấp cao về dầu thô tại công ty theo dõi dữ liệu năng lượng Kpler, nói với CNBC.

Theo bà, dựa trên thông tin trên thị trường, Ấn Độ có thể đã mua tới 6-8 triệu thùng dầu Nga trong 2-3 ngày qua.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng biện pháp miễn trừ 30 ngày trên dành cho Ấn Độ khó tạo ra tác động đủ lớn để làm dịu sức ép hiện nay trên thị trường.

“Biện pháp miễn trừ 30 ngày trên chỉ giúp giảm bớt phần nào sức ép lên thị trường trong bối cảnh nguồn cung gần 20 triệu thùng/ngày từ các nhà sản xuất vùng Vịnh đang bị gián đoạn”, bà Vandana Hari, CEO công ty nghiên cứu năng lượng Vanda Insights, nhận xét với hãng tin CNBC.

Bà Hari cho rằng biện pháp này là hoàn toàn không đủ và Washington đang “dùng giải pháp chắp vá để xử lý một cú sốc lớn”. Bà dự báo giá dầu Brent sẽ tiếp tục nhích lên khỏi vùng 80 USD/thùng, bởi khả năng hoạt động tại eo biển Hormuz sớm trở lại bình thường là “cực kỳ mong manh”.

Hoạt động qua lại tại eo biển Hormuz - nơi trung chuyển khoảng 20% dòng chảy dầu toàn cầu - hiện vẫn đình trệ, sau khi Iran cảnh báo sẽ tấn công tàu thuyền đi qua khu vực và phí bảo hiểm với tàu chở dầu tăng vọt.

“Dữ liệu của chúng tôi cho thấy không có tàu chở dầu đã chất hàng nào đi qua eo biển Hormuz kể từ cuối tuần trước, bao gồm các tàu có thể đang trên đường tới Ấn Độ”, bà Xu cho biết.

Ông Prateek Pandey, Trưởng bộ phận nghiên cứu dầu khí khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại công ty dữ liệu năng lượng Rystad Energy, cho rằng Ấn Độ hiện có thể tiếp cận khoảng 100 triệu thùng dầu, đủ đáp ứng nhu cầu dầu thô trong tối đa 45 ngày.

“Các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ sẽ chưa chịu tác động trong 3-4 tuần tới. Tuy nhiên, tình hình sẽ trở nên căng thẳng hơn nếu gián đoạn nguồn cung ở Trung Đông kéo dài hơn khoảng thời gian này”, ông Panday nhận định trong chương trình “Inside India” của CNBC hôm 5/3.

Cũng theo ông Panday, Ấn Độ khó chuyển sang các nguồn cung thay thế như Venezuela bởi mỗi chuyến hàng mất gần một tháng mới tới nơi.