Khi kim ngạch thương mại Việt Nam – Trung Quốc lần đầu vượt mốc 250 tỷ USD, logistics xuyên biên giới đang trở thành mắt xích quan trọng giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian giao hàng, kiểm soát chi phí và duy trì dòng chảy thương mại ổn định giữa hai nền kinh tế.

THƯƠNG MẠI VIỆT – TRUNG TĂNG TỐC, LOGISTICS TRỞ THÀNH MẮT XÍCH QUAN TRỌNG

Trong nhiều năm qua, Trung Quốc liên tục giữ vị trí đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, trong khi Việt Nam cũng là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong khu vực ASEAN. Quy mô giao thương giữa hai quốc gia vì thế không ngừng mở rộng.

Theo Cục Hải quan (Bộ Tài chính), năm 2025 tổng kim ngạch thương mại song phương Việt Nam – Trung Quốc ước đạt khoảng 252 tỷ USD, tăng 26,5% so với năm 2024, mức cao nhất từ trước tới nay. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc đạt 69,36 tỷ USD, còn nhập khẩu đạt 182,58 tỷ USD, với các nhóm hàng đa dạng từ nông sản, thực phẩm, hàng tiêu dùng cho đến linh kiện điện tử và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất.

Quy mô thương mại ngày càng lớn khiến logistics xuyên biên giới trở thành yếu tố then chốt của chuỗi cung ứng doanh nghiệp. Đối với nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất và thương mại, Trung Quốc không chỉ là thị trường xuất khẩu mà còn là nguồn cung nguyên vật liệu quan trọng. Việc đảm bảo dòng chảy hàng hóa ổn định giữa hai thị trường vì thế trở thành điều kiện để duy trì hoạt động sản xuất và đáp ứng đơn hàng.

Trong bối cảnh đó, logistics không còn đơn thuần là hoạt động vận chuyển hàng hóa. Thay vào đó, đây ngày càng được xem như một bài toán tối ưu tổng thể của chuỗi cung ứng, đòi hỏi doanh nghiệp phải cân bằng giữa thời gian vận chuyển, chi phí logistics và khả năng đáp ứng thị trường.

LOGISTICS XUYÊN BIÊN GIỚI: BÀI TOÁN VẬN HÀNH KHÔNG ĐƠN GIẢN

Tuy nhiên, vận hành logistics xuyên biên giới cũng đặt ra những yêu cầu phức tạp hơn nhiều so với vận tải nội địa. Doanh nghiệp logistics phải đồng thời làm chủ nhiều lớp nghiệp vụ, từ hồ sơ pháp lý, phương tiện vận tải, điều phối hành trình cho đến việc xử lý thủ tục tại từng cửa khẩu.

Ngoài yếu tố pháp lý và hải quan, logistics xuyên biên giới còn đòi hỏi khả năng tổ chức vận tải đa phương thức, điều phối hàng hóa theo thời gian thực và kinh nghiệm xử lý tình huống tại khu vực cửa khẩu. Điều này khiến không phải doanh nghiệp logistics nào cũng có thể tham gia và duy trì hoạt động hiệu quả trên các tuyến vận tải quốc tế.

Chính vì vậy, cùng với sự gia tăng của thương mại khu vực, nhiều doanh nghiệp logistics Việt Nam đang chủ động đầu tư vào hệ thống vận hành và mở rộng mạng lưới sang các tuyến vận tải xuyên biên giới, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.

DOANH NGHIỆP LOGISTICS TĂNG TỐC MỞ RỘNG MẠNG LƯỚI VẬN TẢI QUỐC TẾ

Một trong những doanh nghiệp đang tích cực khai thác lĩnh vực này là Viettel Logistics, đơn vị thành viên của Tổng Công ty Cổ phần Bưu chính Viettel. Theo đại diện doanh nghiệp, trong thời gian qua Viettel Logistics đã triển khai hàng trăm chuyến vận chuyển xuyên biên giới tuyến Việt Nam – Trung Quốc, phục vụ nhu cầu vận tải của nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Đáng chú ý, doanh nghiệp cũng đã tổ chức thành công các chuyến vận chuyển quá cảnh xuyên ba quốc gia bằng cùng một phương tiện, với các tuyến như Trung Quốc – Việt Nam – Lào và Trung Quốc – Việt Nam – Campuchia. Đây được xem là một trong những bài toán vận hành phức tạp trong lĩnh vực logistics quốc tế, khi doanh nghiệp phải đồng thời đáp ứng yêu cầu pháp lý, phương tiện và quy trình hải quan tại nhiều quốc gia khác nhau.

Theo tính toán của doanh nghiệp, mô hình vận tải liên vận này giúp rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển, có thể nhanh gấp khoảng hai lần so với đường sắt và gấp ba lần so với đường biển, đồng thời giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu giảm đáng kể chi phí logistics và thời gian đưa hàng ra thị trường.

Để triển khai hiệu quả các tuyến vận tải này, Viettel Logistics cũng xây dựng mạng lưới hợp tác với các đối tác hạ tầng tại khu vực biên giới. Việc hợp tác với các đơn vị quản lý bãi tại Hà Khẩu (Trung Quốc), trong đó có bãi Bắc Sơn, giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong xử lý thủ tục, tổ chức trung chuyển và đảm bảo tiến độ vận hành tại cửa khẩu.

Theo ông Đoàn Quang Chiến, Giám đốc Viettel Logistics, mục tiêu của doanh nghiệp là xây dựng hệ thống logistics xuyên biên giới ổn định, có khả năng kết nối hiệu quả giữa các tuyến vận tải trong khu vực. Trong bối cảnh thương mại Việt Nam – Trung Quốc tiếp tục mở rộng, những tuyến vận tải này không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu chuỗi cung ứng mà còn góp phần tăng cường kết nối thương mại giữa Việt Nam và các thị trường trong khu vực.

Khi chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng cạnh tranh và biến động, tiêu chí lựa chọn dịch vụ logistics của doanh nghiệp cũng đang thay đổi. Thay vì chỉ quan tâm đến khả năng vận chuyển, doanh nghiệp ngày càng chú trọng đến khả năng tối ưu toàn bộ chuỗi cung ứng, từ tốc độ giao hàng, chi phí logistics đến khả năng duy trì dòng chảy hàng hóa ổn định.

Trong bối cảnh đó, các tuyến logistics xuyên biên giới Việt Nam – Trung Quốc được xem là một trong những động lực quan trọng giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu nâng cao hiệu quả vận hành, đồng thời góp phần thúc đẩy kết nối thương mại trong khu vực.