Cần nghiên cứu, bổ sung vào dự thảo các chính sách khuyến khích sự tham gia của tổ chức, doanh nghiệp tham gia dự trữ chiến lược như chính sách ưu đãi về thuế, tài chính, tín dụng.

Sáng 17/11, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trình bày Tờ trình về dự án Luật Dự trữ quốc gia (sửa đổi); Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra dự án luật. Các đại biểu Quốc hội cũng thảo luận tại tổ về dự án luật này.

HOÀN THIỆN VỀ CƠ CHẾ, TỔ CHỨC, PHÁP LÝ DỰ TRỮ QUỐC GIA TRONG GIAI ĐOẠN MỚI

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, “dự án luật lần này quy định việc quản lý, sử dụng dự trữ quốc gia để thực hiện mục tiêu dự trữ quốc gia và quản lý nhà nước về dự trữ quốc gia; áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc quản lý, sử dụng dự trữ quốc gia”.

Dự thảo gồm 6 chương, 35 điều, giảm 31/66 điều so với luật hiện hành; tập trung sửa đổi, bổ sung một số quy định bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa các quy định của pháp luật.

Đặc biệt, dự thảo đã phân quyền, phân cấp triệt để theo hướng quy định các tiêu chí về danh mục hàng dự trữ quốc gia, đảm bảo các mặt hàng dự trữ quốc gia là mặt hàng chiến lược, thiết yếu, có tần suất sử dụng nhiều, có tác dụng ứng phó kịp thời trong tình huống đột xuất, cấp bách; đặc chủng, không thể thay thế…

Báo cáo thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi - Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho biết Ủy ban tán thành với sự cần thiết ban hành luật.

Theo Chủ nhiệm Phan Văn Mãi, với vai trò là công cụ điều tiết chiến lược của Nhà nước, công tác dự trữ quốc gia cần được củng cố, hoàn thiện về cơ chế, tổ chức và pháp lý để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Về dự trữ chiến lược, Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc, bổ sung một số nguyên tắc cốt lõi như: độc lập trong hệ thống dự trữ; phân tán mạng lưới kho nhằm tăng khả năng ứng phó rủi ro; bảo mật thông tin về quy mô, cơ cấu và vị trí dự trữ; linh hoạt huy động, bảo đảm triển khai kịp thời trong các tình huống khẩn cấp.

Ủy ban cho rằng dự thảo đã thể hiện các quy định về chính sách của nhà nước về dự trữ quốc gia (Điều 4), nguồn hình thành dự trữ quốc gia (Điều 6); trách nhiệm của tổ chức, doanh nghiệp nhận hợp đồng thuê bảo quản hàng dự trữ quốc gia…

Bên cạnh đó, thẩm quyền kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý dự trữ quốc gia đối với đơn vị thực hiện hợp đồng thuê bảo quản cũng chưa được quy định trong dự thảo luật.

Do đó, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, bổ sung vào Điều 4 dự thảo các chính sách khuyến khích sự tham gia của tổ chức, doanh nghiệp tham gia dự trữ chiến lược như chính sách ưu đãi về thuế, tài chính, tín dụng.

Cụ thể như giảm thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc khấu trừ chi phí đầu tư lũy kế cho các doanh nghiệp xây dựng hệ thống kho hiện đại, thông minh để tham gia dự trữ chiến lược hoặc duy trì mức tồn kho chiến lược theo quy định của Nhà nước.

Nhà nước cung cấp gói tín dụng ưu đãi hoặc cơ chế bảo lãnh vay vốn cho việc tích trữ các mặt hàng có giá trị lớn, thời gian bảo quản dài hoặc có rủi ro lỗi thời cao (như sản phẩm công nghệ cao).

Ngoài ra, có cơ chế mua lại và luân phiên hàng dự trữ chiến lược rõ ràng, minh bạch với giá cả được xác định trước, bảo đảm chia sẻ rủi ro, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và doanh nghiệp...

Đồng thời, hoàn thiện các quy định về thanh tra, kiểm tra, giám sát, cơ chế huy động nguồn lực ngoài ngân sách, nhằm bảo đảm tính minh bạch, bền vững của dự trữ quốc gia.

ĐỀ NGHỊ BỔ SUNG QUY ĐỊNH ĐỂ PHÒNG CHỐNG TIÊU CỰC

Đánh giá cao dự thảo, đại biểu Nguyễn Thị Thủy, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai cho rằng dự thảo đã quán triệt tinh thần đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, phân cấp, phân quyền, giảm thủ tục hành chính. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị rà soát dự thảo bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Đại biểu Lê Hoàng Anh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai đề nghị chỉnh lý dự thảo theo hướng phân tầng rõ các loại dự trữ để ứng phó thiên tai, khẩn cấp, thảm họa; dự trữ chiến lược quốc gia và dự trữ để điều tiết thị trường.

Đại biểu cũng đề nghị thu hẹp và chuẩn hóa tiêu chí xác định hàng dự trữ chiến lược, chỉ lựa chọn những mặt hàng liên quan trực tiếp an ninh quốc gia, kinh tế, năng lượng, lương thực.

Đồng thời xây dựng nguyên tắc quy định danh mục, mức tồn kho tối thiểu, chu kỳ luân chuyển, cơ chế cập nhật dữ liệu và đánh giá tác động tài chính ngân sách.

Về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, đại biểu Lê Hoàng Anh nêu ra thực trạng sai phạm có liên quan đến mua sắm trang thiết bị phòng dịch bệnh; xuất, cấp hàng hóa trong thiên tai, lũ lụt.

Theo đại biểu, sai phạm do nguyên nhân từ quyền quyết định tập trung gắn với nguồn lực lớn; giao dịch phức tạp, giá hàng dự trữ biến động mạnh, dễ bị "thổi giá", gửi giá, lợi dụng chênh lệch giá để trục lợi; quy trình luân phiên đổi hàng, xuất hàng, nhập hàng mới rất khó giám sát, phát sinh “rút ruột”, tráo hàng, sai lệch chất lượng. Mặt khác, giao dịch diễn ra trong bối cảnh khẩn cấp, dễ bị lợi dụng để chỉ định thầu, thông thầu, không đúng quy định yêu cầu....

Do đó, đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị dự thảo nên bổ sung một số quy định để phân loại 2 nhóm thông tin gồm thông tin về bí mật như vị trí, tồn kho, danh mục… và loại thông tin phải công khai như thủ tục, giá, kết quả lựa chọn thầu khi giao dịch đã hoàn thành xong.