Trong bối cảnh các dự án hạ tầng cần nguồn vốn lớn, Bộ Tài chính đề xuất điều chỉnh quy định phát hành trái phiếu theo hướng linh hoạt hơn cho doanh nghiệp PPP, nhằm phù hợp với đặc thù tài trợ dự án và mở rộng khả năng huy động vốn dài hạn cho hạ tầng…

Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ xem xét ban hành Nghị định quy định việc chào bán trái phiếu ra công chúng của doanh nghiệp dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), trong đó đáng chú ý là các điều kiện phát hành được thiết kế lại theo hướng phù hợp hơn với đặc thù của loại hình này.

Khác với doanh nghiệp thông thường, doanh nghiệp PPP chỉ được thành lập với có mục đích duy nhất để ký kết và thực hiện hợp đồng dự án với thời gian triển khai dự án PPP thường kéo dài và vốn huy động ban đầu lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài.

"Sau khi công trình đi vào khai thác, nguồn thu mới bắt đầu hình thành từ hoạt động kinh doanh hạ tầng. Chính những yếu tố này khiến việc áp dụng các tiêu chí truyền thống về kết quả kinh doanh trở nên thiếu phù hợp", Bộ Tài chính nêu rõ.

Do đó, dự thảo không còn đặt nặng yêu cầu về thời gian hoạt động hay lợi nhuận mà chuyển sang kiểm soát các yếu tố như tính pháp lý của hợp đồng dự án, giới hạn vay vốn, cơ chế đảm bảo thanh toán và xếp hạng tín nhiệm.

Theo dự thảo, để đảm bảo tính khả thi và thống nhất với các quy định của Luật Đầu tư và luật liên quan, doanh nghiệp PPP muốn phát hành trái phiếu phải có hợp đồng dự án PPP được ký kết theo quy định của pháp luật

Đồng thời, trái phiếu cũng phải được xếp hạng tín nhiệm bởi tổ chức độc lập, trừ trường hợp được các tổ chức tài chính hoặc tín dụng đủ điều kiện bảo lãnh thanh toán toàn bộ gốc và lãi. Trong trường hợp này, tổ chức thực hiện bảo lãnh thanh toán phải được xếp hạng tín nhiệm, Bộ Tài chính nhấn mạnh.

Về cơ chế bảo đảm thanh toán toàn bộ lãi và gốc trái phiếu, dự thảo phân loại rõ theo tình trạng dự án.

Cụ thể, đối với doanh nghiệp chưa đủ điều kiện đưa công trình vào khai thác, trái phiếu bắt buộc phải có bảo lãnh thanh toán vô điều kiện từ các tổ chức tín dụng hoặc định chế tài chính hợp lệ.

Ngược lại, nếu tổ chức phát hành đủ điều kiện vận hành, kinh doanh công trình, hệ thống cơ sở hạ tầng theo quy định, trái phiếu phát hành được bảo đảm bằng tài sản và/hoặc bảo lãnh thanh toán tương tự trường hợp doanh nghiệp dự án PPP chưa đủ điều kiện.

Song song với các điều chỉnh, dự thảo cũng giữ lại nhiều điều kiện đã được áp dụng hiệu quả theo Luật Chứng khoán như yêu cầu về vốn điều lệ, phương án phát hành và sử dụng vốn, nghĩa vụ đối với nhà đầu tư, cam kết niêm yết, cũng như các quy định về minh bạch tài chính và trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp phát hành. Đồng thời, cơ chế đại diện người sở hữu trái phiếu cũng tiếp tục được duy trì nhằm bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư.

Tại tờ trình Chính phủ, Bộ Tài chính cho biết trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển hạ tầng với hàng loạt dự án quy mô lớn, nhu cầu về nguồn vốn trung và dài hạn ngày càng gia tăng.

Trên thực tế, các dự án PPP hiện huy động vốn từ nhiều kênh, song vẫn phụ thuộc đáng kể vào tín dụng ngân hàng. Điều này không chỉ tạo áp lực lên hệ thống tài chính mà còn bộc lộ những hạn chế về cân đối kỳ hạn và quản trị rủi ro. Do đó, việc phát triển kênh trái phiếu doanh nghiệp là giải pháp để thu hút thêm nguồn lực đầu tư.

Dù vậy, doanh nghiệp dự án PPP vẫn gặp khó trong việc đáp ứng được các điều kiện phát hành trái phiếu theo quy định hiện hành do khuôn khổ pháp lý chưa phù hợp với đặc thù mô hình tài trợ dự án, nhất là về tài sản bảo đảm và khả năng trả nợ.

Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện quy định riêng cho hoạt động phát hành trái phiếu của doanh nghiệp dự án PPP được kỳ vọng sẽ tạo thêm dư địa huy động vốn, thúc đẩy thị trường vốn phát triển sâu rộng hơn, đồng thời hỗ trợ triển khai hiệu quả các dự án hạ tầng chiến lược trong thời gian tới.