Đồng bằng sông Hồng giữ vai trò cực tăng trưởng chiến lược của cả nước và sẽ “ba tiên phong” để cụ thể hóa các Nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị, tạo động lực mới, đột phá cho phát triển đất nước trong giai đoạn tới.

Có thể nói Đồng bằng sông Hồng đang hội tụ đầy đủ các lợi thế mạnh, vừa là trung tâm chính trị, hành chính, dịch vụ, trụ cột công nghiệp chế tạo, vừa là đầu mối cảng biển, logistics, cửa ngõ thương mại quốc tế, du lịch.

3 THÁCH THỨC LỚN CHO VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG

Tuy nhiên, để phát huy các lợi thế đó, mới đây tại hội nghị đầu tiên của Hội đồng điều phối vùng Đồng bằng sông Hồng sau khi các địa phương trong vùng hoàn thành việc sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh: "Vùng cần phát huy “3 tiên phong'’ thực hiện 11 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới để vượt qua các thách thức".

Đồng bằng sông Hồng sau sáp nhập hành chính và vận hành mô hình chính quyền hai cấp đã bước vào quỹ đạo phát triển mới. Đây không chỉ là sự thay đổi về tổ chức, mà còn là cơ hội để định vị lại vai trò vùng trong chiến lược quốc gia.

Các số liệu mới nhất tại Hội nghị Vùng cho thấy sức mạnh vượt trội của vùng, đó là tăng trưởng GRDP 6 tháng đầu năm đạt 9,32% (cao nhất cả nước), một số địa phương vượt ngưỡng 10% như: Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Ninh Bình. Vùng thu hút gần 50% vốn FDI đăng ký cả nước, dẫn đầu về thu ngân sách (814,6 nghìn tỷ đồng, chiếm gần 47%), xuất khẩu đạt hơn 129 tỷ USD, tương đương 1/3 cả nước.

Bên cạnh đó, giải ngân đầu tư công đạt 53,6% kế hoạch giao và du lịch đều đạt kết quả tích cực, số doanh nghiệp mới thành lập chiếm tới 1/3 tổng số cả nước (gần 42.800 doanh nghiệp).

Bức tranh trên khẳng định vị thế Đồng bằng sông Hồng là vùng động lực hàng đầu, nhưng Thủ tướng cũng cho rằng những thành tích đó chưa đủ để bảo đảm phát triển bền vững lâu dài. Vùng chưa hình thành các chuỗi giá trị, cụm liên kết ngành đủ mạnh; tiến độ nhiều dự án trọng điểm còn chậm; cơ chế điều phối và phối hợp giữa các địa phương còn bất cập... Những vấn đề đó cho thấy 3 thách thức lớn của Vùng. 

Thách thức thứ nhất liên quan đến quản lý tài nguyên, chậm tiến độ xây dựng hạ tầng và sự bất ổn của thị trường vật liệu xây dựng, dẫn đến thiếu hụt nguồn cung.

Thách thức thứ hai là chất lượng nguồn nhân lực và năng lực chuyển đổi số. Vùng thiếu đội ngũ kỹ thuật, chuyên gia đáp ứng yêu cầu công nghiệp xanh, kinh tế số, đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp vừa và nhỏ khó tiếp cận công nghệ mới, năng lực hấp thụ FDI công nghệ cao còn hạn chế.

Thách thức thứ ba liên quan đến thể chế điều phối và thủ tục hành chính do mô hình chính quyền hai cấp mới triển khai, quy chế hoạt động Hội đồng vùng chưa hoàn thiện.Thủ tục hành chính còn rườm rà, nhiều dự án vướng mắc giấy phép, đấu thầu, phân cấp chưa rõ ràng.

3 TIÊN PHONG VÀ 11 GIẢI PHÁP ĐỂ VƯỢT QUA THÁCH THỨC

Chính vì thế, để vượt qua các thách thứ đó cần định vị lại chiến lược phát triển cụ thể để Vùng thành vùng động lực quan trọng nhất của đất nước. Tại Hội nghị Thủ tướng đã đề nghị với vai trò, vị trí, tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội, lợi thế cạnh tranh, Vùng cần phát huy “3 tiên phong”.

Thứ nhất, tiên phong, đi đầu, đột phá trong phát triển nhanh, bền vững, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.

Thứ hai, tiên phong, đi đầu, gương mẫu trong tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ; chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, số, tuần hoàn, dựa vào khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thứ ba, tiên phong trong xây dựng, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp theo hướng kiến tạo phát triển, phục vụ nhân dân, tăng cường củng cố niềm tin, hiệu quả của các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Như vậy, 3 tiên phong là định hướng chiến lược nhằm phát triển nhanh và bền vững, tái cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, và vận hành chính quyền kiến tạo.

Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở khẩu hiệu, mọi thứ sẽ khó thành hiện thực. Bởi thế Thủ tướng đã nêu ra 11 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới để tháo gỡ những nút thắt lớn. Đây là công cụ để biến định hướng “3 tiên phong” thành hành động, đồng thời tạo nền tảng pháp lý, tài chính và quản trị cho một mô hình phát triển mới.

Cũng cần nhận thấy ba tiên phong này có tính khả thi cao trong thực tế. Thuận lợi chính là vùng có nền tảng nguồn lực mạnh, gần một nửa ngân sách quốc gia, hơn 1/3 xuất khẩu và FDI tập trung. Quyết tâm chính trị được thể hiện rõ, khi việc sửa cơ chế điều phối và giao nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ ngành đã được nêu rõ.

Tuy nhiên, Vùng cũng cần ban hành quy chế mới cho Hội đồng vùng, phân rõ trách nhiệm. Đồng thời xử lý dứt điểm dự án tồn đọng, đặc biệt các công trình hạ tầng liên vùng. Quản lý minh bạch thị trường vật liệu xây dựng, tránh đầu cơ và huy động mạnh mẽ nguồn lực tư nhân theo cơ chế PPP, BOT, BT nhưng bảo đảm lợi ích công.

Đặt KPI (Key Performance Indicator) cho chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ, trong đó có AI trong quản lý. Gắn phát triển với bảo đảm an sinh, môi trường và nhu cầu nhà ở xã hội.

Đồng bằng sông Hồng đang đứng trước cơ hội lớn để khẳng định vị thế không chỉ là cực tăng trưởng truyền thống, mà còn là hình mẫu về phát triển bền vững và đổi mới thể chế. 3 tiên phong là tầm nhìn, 11 giải pháp là công cụ. Sự thành công hay thất bại phụ thuộc vào mức độ quyết liệt trong thực thi: từ sửa thể chế, minh bạch hóa quản lý tài nguyên, xử lý dự án chậm, cho đến chuyển đổi số và đào tạo nhân lực.

Nếu thực hiện thành công, vùng sẽ cùng với Đông Nam Bộ trở thành động lực kép, vừa kéo nền kinh tế cả nước đi lên, vừa truyền cảm hứng về tổ chức, quản trị và phát triển cho các vùng khác.